Kawerna w Pychowicach Pierwsza

Dzielnica VIII Dębniki – dzielnica, jednostka pomocnicza gminy miejskiej Kraków. Do 1990 r. wchodziła w skład dzielnicy Podgórze. Ze względu na stosunkowo dużą ilość wolnych terenów do zabudowy, dzielnica VIII jest szybko rozwijającym się obszarem Krakowa. Szczególnie dotyczy to obszaru osiedla Ruczaj, położonego pomiędzy ulicą Kobierzyńską a ulicami Grota-Roweckiego i Bobrzyńskiego, gdzie pod koniec XX w. i w XXI w. powstały nowe osiedla mieszkaniowe. Poza Ruczajem, nowe inwestycje powstają na terenie Pychowic, Zakrzówka i osiedla Kliny-Zacisze. Na terenie tej dzielnicy znajduje się III Kampus UJ, specjalna strefa ekonomiczna Krakowski Park Technologiczny oraz Zespół Szkół Łączności. Przewodniczącym Rady i Zarządu Dzielnicy w IX kadencji 2023–2028 jest Dariusz Badurski.

Pychowice – Dawna wieś, od 1941 obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy VIII Dębniki. Położony u ujścia Potoku Pychowickiego do Wisły, która stanowi jego północną granicę. Od wschodu sąsiaduje z Jednostką Wojskową NIL, Skałkami Twardowskiego i dawnym kamieniołomem Zakrzówek, od południa – z kampusem Uniwersytetu Jagiellońskiego i osiedlem Ruczaj oraz z łąkami wchodzącymi w skład obszaru Natura 2000 Dębnicko-Tyniecki obszar łąkowy, natomiast od zachodu – z uroczyskiem Góra Pychowicka i osiedlem Kostrze. Pychowice leżą na trasie Małopolskiej Drogi św. Jakuba.

Ulica Tyniecka – ulica w Krakowie, w dzienicy VIII Dębniki, biegnąca od Rynku Dębnickiego wzdłuż prawego brzegu Wisły w kierunku Tyńca, aż do węzła Kraków Tyniec południowej obwodnicy Krakowa w ciągu autostrady A4. Droga, o rodowodzie średniowiecznym jako trakt do Tyńca, pojawia się na planach miasta pod koniec XIX wieku. Swoją obecną nazwę otrzymała oficjalnie w 1912, choć na planach z tego okresu pojawia się również nazwa ulica Nadwiślańska. W latach 30. i 40. XX wieku na początkowym odcinku ulicy powstało Osiedle Legionowe. W czasie okupacji niemieckiej, pod numerem 7 mieszkał muzeolog i taternik, Stefan Komornicki, zastrzelony tutaj 17 kwietnia 1942 podczas napadu rabunkowego. Ulica obecnie jest niespójna; składa się z trzech odcinków położonych w różnych częściach Dębnik i częściowo połączonych nieprzejezdnymi deptakami.

Kawerna w Pychowicach Druga, Kawerna II – kawerna na wzgórzu Góra Pychowicka w Dzielnicy VIII Dębniki w Krakowie. Znajduje się na zachodnim zboczu Pychowickiej Górki, na wysokości około 35 m nad ul. Tyniecką. Kawerna znajduje się w wykutym w skałach kanionie. Zachowały się dwa otwory strzałowe na ścianie kanionu w pobliżu wejścia do kawerny; jeden o średnicy 6 cm i długości 80 cm, drugi mniejszy. Kawerna ma półokrągły otwór, za którym znajduje się krótki korytarz i komora o wymiarach 17 × 4 × 3 m. Wykuto ją w wapieniach z okresu jury późnej. Latem ze stropu komory kapie woda, zimą w pobliżu otworu zamarza, tworząc na ścianach lodowe nacieki. Na drugim końcu skalnego kanionu znajduje się Kawerna w Pychowicach Trzecia, a na północnym obrzeżu Góry Pychowickiej Kawerna w Pychowicach Pierwsza.

Kawerna w Pychowicach Trzecia, Kawerna III – kawerna na wzgórzu Góra Pychowicka w Dzielnicy VIII Dębniki w Krakowie. Znajduje się na zachodnim zboczu Pychowickiej Górki, na wysokości około 35 m nad ul. Tyniecką. Kawerna znajduje się w wykutym w skałach kanionie. Ma półokrągły otwór, za którym znajduje się korytarz o długości 6 m i komora o wymiarach 5 × 3,8 x 2,5 m. W komorze jest kilkanaście otworów o średnicy 3 m i długości od kilku do kilkudziesięciu cm. Wykuto ją w wapieniach z okresu jury późnej. Nie posiada własnego mikroklimatu, jest całkowicie poddana wpływom środowiska zewnętrznego i oświetlona rozproszonym światłem słonecznym. Latem z jej stropu kapie woda, zimą na dnie tworzą się lodowe stalagmity. Na drugim końcu skalnego kanionu znajduje się Kawerna w Pychowicach Druga, a na północno-zachodnim obrzeżu Góry Pychowickiej Kawerna w Pychowicach Pierwsza.

Góra Pychowicka, zwana też Pychowicką Górką lub Górką Pychowską – wzgórze w Krakowie, w Dzielnicy VIII Dębniki. Położone jest na terenie Bielańsko-Tynieckiego Parku Krajobrazowego. Pod względem geograficznym znajduje się na Pomoście Krakowskim zaliczanym do makroregionu Bramy Krakowskiej. W wielu miejscach wzgórza dawniej eksploatowano kamienie w niewielkich kamieniołomach, zwanych łomami. Pozostały po nich pionowe ściany i zagłębienia w terenie. W 2019 roku wzgórze porośnięte jest lasem i łąkami. Jest terenem rekreacyjnym dla mieszkańców miasta o nazwie Uroczysko Górka Pychowicka i powierzchni 17 ha. Znajdują się na nim punkty widokowe, z których rozciągają się widoki na Las Wolski, Sikornik, Górę św. Bronisławy oraz na Beskidy, Gorce i Tatry. W kilku miejscach znajdują się ławki, jest też wiata i gęsta sieć ścieżek. Na terenie uroczyska znajdują się 3 kawerny wykonane przez Austriaków w latach 1914–1916: Kawerna w Pychowicach Pierwsza, Kawerna w Pychowicach Druga, Kawerna w Pychowicach Trzecia. Wzgórze wchodzi w skład jednej z enklaw obszaru Natura 2000 pod nazwą Dębnicko-Tyniecki obszar łąkowy.

Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa – kościół rzymskokatolicki znajdujący się w Krakowie, w dzielnicy VIII Dębniki przy ul. Wzgórze 33, w Pychowicach. Jest świątynią parafialną parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa. Posługę pełnią księża salezjanie.

Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa w Krakowie – parafia rzymskokatolicka należąca do dekanatu Kraków-Salwator archidiecezji krakowskiej w Pychowicach, przy ulicy Wzgórze.

Dębnicko-Tyniecki obszar łąkowy – obszar specjalnej ochrony siedlisk w ramach programu Natura 2000 w województwie małopolskim, w południowo-zachodniej części Krakowa, w dzielnicy VIII Dębniki, w okolicach Pychowic, Ruczaju, Skotnik, Kostrza i Tyńca. Jego utworzenie zaproponowano w październiku 2009 roku, a zatwierdzono w marcu 2011 roku. Obszar ten składa się z pięciu enklaw, które obejmują najlepiej wykształcone i zachowane płaty łąk trzęślicowych i świeżych oraz muraw kserotermicznych. Teren ten był wcześniej użytkowany rolniczo jako pola uprawne, łąki i pastwiska. Większość obszaru (86,76%) wchodzi w skład Bielańsko-Tynieckiego Parku Krajobrazowego. Część jednej z enklaw stanowi rezerwat przyrody Skołczanka oraz użytki ekologiczne Dąbrowa i Uroczysko Kowadza. W tym obszarze ochronie podlegają miejsca występowania modraszkowatych: modraszka telejusa, modraszka nausitousa i modraszka alkona oraz czerwończyka nieparka i czerwończyka fioletka. W rezerwacie Skołczanka znajduje się stanowisko rzadkiego motyla skalnika driady. Z roślin na uwagę zasługują stanowiska lipiennika Loesela i staroduba łąkowego. Zagrożenie dla tego obszaru stanowi rozwój osiedli w tej części miasta. Niekorzystne dla siedlisk są również obce gatunki inwazyjne: niecierpek drobnokwiatowy i robinia akacjowa.

Kamieniołom w Bodzowie – nieczynny kamieniołom wapienia na wzniesieniu Solnik w będącej częścią Krakowa Dzielnicy VIII Dębniki. Znajduje się w Bodzowie we wschodniej części wzniesienia, pomiędzy ulicami Tyniecką i Bodzowską na obszarze Bielańsko-Tynieckiego Parku Krajobrazowego. Wapienie budujące wzgórze Solnik pochodzą z jury późnej i miejscami przykryte są piaszczystymi wapieniami turońskimi. W przystropowych partiach tych wapieni występują czarne, epigenetyczne skrzemionkowania. Pokrywają one w postaci polew powierzchnie szczelin ciosowych, ale występują także w gniazdach i żyłach wapienia. Wapienie eksploatował Gerson Berger od 1870 roku, zaprzestano ich wydobycia w XX wieku. W 2019 r. właścicielem kamieniołomu jest spółka Wapienniki i Kamieniołomy Pychowickie. W wyniku eksploatacji wapienia szczyt Solnika podcięty został pionową ścianą, w której znajduje się fragment Jaskini pod Fortem – reszta jaskini została zniszczona w wyniku eksploatacji. Powyżej tej ściany na szczycie Solnika znajdują się ruiny wybudowanego przez Austriaków fortu „Bodzów”. W zachodniej ścianie wyrobiska kamieniołomu znajduje się należąca do fortu Kawerna w Bodzowie. Płaskie dno wyrobiska nieczynnego kamieniołomu, a także okoliczne zbocza Solnika stały się ulubionym terenem motocrossowców, którzy rozjeżdżają teren Solnika. Realne jest też zagrożenie zabudowania tego terenu przez deweloperów. Zaistniała potrzeba ochrony i zagospodarowania go. W marcu 2017 r. Rada Miasta Kraków przyjęła uchwałę wzywającą miasto do utworzenia dwóch użytków ekologicznych: Kamieniołom Bodzów i Łąki Pychowickie oraz do rozważenia utworzenia użytku „Jaskinia Wiślana”.

Kaplica Matki Boskiej Śnieżnej – zabytkowa kaplica rzymskokatolicka znajdująca się w Krakowie, w dzielnicy VIII Dębniki przy ul. Bodzowskiej 7, w Bodzowie. Kaplicę fundował w 1637 ks. Wojciech Purzecki, kanonik kolegiaty Wszystkich Świętych w Krakowie. Wewnątrz znajduje się renesansowy ołtarz św. Doroty z ok. 1540 r. (przeniesiony tutaj z katedry wawelskiej) fundacji Jana Andrzeja de Valentinis z Modeny, kanonika krakowskiego i sandomierskiego, sekretarza wielkiego koronnego i lekarza królowej Bony. W kaplicy znajdują się też freski przedstawiające ówczesny Bodzów. W latach 70. XX wieku do kaplicy dobudowano przedsionek.

Łom Bergera – nieczynny kamieniołom na Górze Księżej w Krakowie. Znajduje się pomiędzy ulicami Tyniecką i Norymberską a południowo-zachodnim krańcem wzgórza Krzemionek Zakrzowskich. Nazywany jest także Księżą Górą. Wzniesienie zbudowane jest z uławiconych wapieni pochodzących z jury późnej z dodatkiem margli pochodzących z kredy. W południowo-zachodniej ścianie kamieniołomu wśród wapieni znajduje się odsłonięcie dolomitów. Ma postać soczewki wyklinowującej się na przestrzeni 5 m. Jej oś jest mniej więcej równoległa do nachylonego w tym miejscu uławicenia. Wzniesienie otoczone jest rowami, które w trzeciorzędzie wypełniły się osadami. Jednym z tych rowów płynie niewielki potok. Na wierzchowinie Góry Księżej znajdują się leje krasowe, ale są słabo widoczne, gdyż częściowo wypełnia je zwietrzelina i maskuje roślinność. W wielu miejscach wyrobiska kamieniołomu znajdują się śmieci. Wapienie na Górze Księżej w dwudziestoleciu międzywojennym wydobywał prywatny przedsiębiorca Żyd Berger. W wyniku tej działalności niewielkie wzniesienie Góry Księżej zostało w dużym stopniu rozebrane. Zniszczona została przy tym Jaskinia Pychowicka na długości 35 m. Jej pozostała część została przez grotołazów odkopana w latach 80. i 90. XX wieku. W 2019 r. wyrobisko kamieniołomu to porośnięty lasem i niezagospodarowany teren. Czasami tworzą się w nim oczka wodne. Na Krzemionkach Zakrzowskich wapienie wydobywano od kilkuset lat. Były co najmniej 4 kamieniołomy: Łom Bergera, Skałki Twardowskiego, Kapelanka i Zakrzówek, oraz kilka innych niewielkich łomów.