Dzielnica VIII Dębniki

Pychowice – Dawna wieś, od 1941 obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy VIII Dębniki. Położony u ujścia Potoku Pychowickiego do Wisły, która stanowi jego północną granicę. Od wschodu sąsiaduje z Jednostką Wojskową NIL, Skałkami Twardowskiego i dawnym kamieniołomem Zakrzówek, od południa – z kampusem Uniwersytetu Jagiellońskiego i osiedlem Ruczaj oraz z łąkami wchodzącymi w skład obszaru Natura 2000 Dębnicko-Tyniecki obszar łąkowy, natomiast od zachodu – z uroczyskiem Góra Pychowicka i osiedlem Kostrze. Pychowice leżą na trasie Małopolskiej Drogi św. Jakuba.

Kawerna w Pychowicach Pierwsza, Kawerna I – kawerna na wzgórzu Góra Pychowicka w Dzielnicy VIII Dębniki w Krakowie. Znajduje się na północno-zachodnim obrzeżu Pychowickiej Górki, u jej podstawy, zaraz za zabudowaniami, na obrzeżu lasu. Kawerna ma dwa betonowe otwory znajdujące się w odległości 50 m od siebie. Są widoczne wśród chaszczy z prowadzącej do nich ścieżki. Za otworami znajdują się komory. Komora za otworem południowo-wschodnim jest większa; ma długość 34 m, szerokość 5 m i wysokość 2 m. Znajduje się w niej naturalnego pochodzenia kominek o wysokości 1 m. Od komory odchodzą trzy korytarze. Dwa z nich kończą się ślepo komórkami o wymiarach 9 × 4 m. Trzeci, północno-wschodni korytarz doprowadza do komory za drugim otworem. Ma ona długość 20 m, szerokość 6 m i wysokość 3 m. Kawernę wykuto w wapieniach pochodzących z jury późnej. Jej dno porywa rumosz skalny, nacieków brak. Części kawerny w pobliżu otworów wejściowych są pod wpływem czynników środowiska zewnętrznego. Zimą powstają w nich nacieki lodowe i sople o długości do 1 m. Głębsze partie kawerny mają swój mikroklimat i zimą utrzymuje się w nich dodatnia temperatura. Rozproszonym światłem słonecznym oświetlone są tylko przyotworowe partie kawern, głębiej jest ciemno. Po deszczu kawerny są mokre. Zimą w głębszych partiach kawern hibernują nietoperze.

Kawerna w Pychowicach Druga, Kawerna II – kawerna na wzgórzu Góra Pychowicka w Dzielnicy VIII Dębniki w Krakowie. Znajduje się na zachodnim zboczu Pychowickiej Górki, na wysokości około 35 m nad ul. Tyniecką. Kawerna znajduje się w wykutym w skałach kanionie. Zachowały się dwa otwory strzałowe na ścianie kanionu w pobliżu wejścia do kawerny; jeden o średnicy 6 cm i długości 80 cm, drugi mniejszy. Kawerna ma półokrągły otwór, za którym znajduje się krótki korytarz i komora o wymiarach 17 × 4 × 3 m. Wykuto ją w wapieniach z okresu jury późnej. Latem ze stropu komory kapie woda, zimą w pobliżu otworu zamarza, tworząc na ścianach lodowe nacieki. Na drugim końcu skalnego kanionu znajduje się Kawerna w Pychowicach Trzecia, a na północnym obrzeżu Góry Pychowickiej Kawerna w Pychowicach Pierwsza.

Kawerna w Pychowicach Trzecia, Kawerna III – kawerna na wzgórzu Góra Pychowicka w Dzielnicy VIII Dębniki w Krakowie. Znajduje się na zachodnim zboczu Pychowickiej Górki, na wysokości około 35 m nad ul. Tyniecką. Kawerna znajduje się w wykutym w skałach kanionie. Ma półokrągły otwór, za którym znajduje się korytarz o długości 6 m i komora o wymiarach 5 × 3,8 x 2,5 m. W komorze jest kilkanaście otworów o średnicy 3 m i długości od kilku do kilkudziesięciu cm. Wykuto ją w wapieniach z okresu jury późnej. Nie posiada własnego mikroklimatu, jest całkowicie poddana wpływom środowiska zewnętrznego i oświetlona rozproszonym światłem słonecznym. Latem z jej stropu kapie woda, zimą na dnie tworzą się lodowe stalagmity. Na drugim końcu skalnego kanionu znajduje się Kawerna w Pychowicach Druga, a na północno-zachodnim obrzeżu Góry Pychowickiej Kawerna w Pychowicach Pierwsza.

Ulica Tyniecka – ulica w Krakowie, w dzienicy VIII Dębniki, biegnąca od Rynku Dębnickiego wzdłuż prawego brzegu Wisły w kierunku Tyńca, aż do węzła Kraków Tyniec południowej obwodnicy Krakowa w ciągu autostrady A4. Droga, o rodowodzie średniowiecznym jako trakt do Tyńca, pojawia się na planach miasta pod koniec XIX wieku. Swoją obecną nazwę otrzymała oficjalnie w 1912, choć na planach z tego okresu pojawia się również nazwa ulica Nadwiślańska. W latach 30. i 40. XX wieku na początkowym odcinku ulicy powstało Osiedle Legionowe. W czasie okupacji niemieckiej, pod numerem 7 mieszkał muzeolog i taternik, Stefan Komornicki, zastrzelony tutaj 17 kwietnia 1942 podczas napadu rabunkowego. Ulica obecnie jest niespójna; składa się z trzech odcinków położonych w różnych częściach Dębnik i częściowo połączonych nieprzejezdnymi deptakami.

Góra Pychowicka, zwana też Pychowicką Górką lub Górką Pychowską – wzgórze w Krakowie, w Dzielnicy VIII Dębniki. Położone jest na terenie Bielańsko-Tynieckiego Parku Krajobrazowego. Pod względem geograficznym znajduje się na Pomoście Krakowskim zaliczanym do makroregionu Bramy Krakowskiej. W wielu miejscach wzgórza dawniej eksploatowano kamienie w niewielkich kamieniołomach, zwanych łomami. Pozostały po nich pionowe ściany i zagłębienia w terenie. W 2019 roku wzgórze porośnięte jest lasem i łąkami. Jest terenem rekreacyjnym dla mieszkańców miasta o nazwie Uroczysko Górka Pychowicka i powierzchni 17 ha. Znajdują się na nim punkty widokowe, z których rozciągają się widoki na Las Wolski, Sikornik, Górę św. Bronisławy oraz na Beskidy, Gorce i Tatry. W kilku miejscach znajdują się ławki, jest też wiata i gęsta sieć ścieżek. Na terenie uroczyska znajdują się 3 kawerny wykonane przez Austriaków w latach 1914–1916: Kawerna w Pychowicach Pierwsza, Kawerna w Pychowicach Druga, Kawerna w Pychowicach Trzecia. Wzgórze wchodzi w skład jednej z enklaw obszaru Natura 2000 pod nazwą Dębnicko-Tyniecki obszar łąkowy.

Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa – kościół rzymskokatolicki znajdujący się w Krakowie, w dzielnicy VIII Dębniki przy ul. Wzgórze 33, w Pychowicach. Jest świątynią parafialną parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa. Posługę pełnią księża salezjanie.

Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa w Krakowie – parafia rzymskokatolicka należąca do dekanatu Kraków-Salwator archidiecezji krakowskiej w Pychowicach, przy ulicy Wzgórze.

Dębnicko-Tyniecki obszar łąkowy – obszar specjalnej ochrony siedlisk w ramach programu Natura 2000 w województwie małopolskim, w południowo-zachodniej części Krakowa, w dzielnicy VIII Dębniki, w okolicach Pychowic, Ruczaju, Skotnik, Kostrza i Tyńca. Jego utworzenie zaproponowano w październiku 2009 roku, a zatwierdzono w marcu 2011 roku. Obszar ten składa się z pięciu enklaw, które obejmują najlepiej wykształcone i zachowane płaty łąk trzęślicowych i świeżych oraz muraw kserotermicznych. Teren ten był wcześniej użytkowany rolniczo jako pola uprawne, łąki i pastwiska. Większość obszaru (86,76%) wchodzi w skład Bielańsko-Tynieckiego Parku Krajobrazowego. Część jednej z enklaw stanowi rezerwat przyrody Skołczanka oraz użytki ekologiczne Dąbrowa i Uroczysko Kowadza. W tym obszarze ochronie podlegają miejsca występowania modraszkowatych: modraszka telejusa, modraszka nausitousa i modraszka alkona oraz czerwończyka nieparka i czerwończyka fioletka. W rezerwacie Skołczanka znajduje się stanowisko rzadkiego motyla skalnika driady. Z roślin na uwagę zasługują stanowiska lipiennika Loesela i staroduba łąkowego. Zagrożenie dla tego obszaru stanowi rozwój osiedli w tej części miasta. Niekorzystne dla siedlisk są również obce gatunki inwazyjne: niecierpek drobnokwiatowy i robinia akacjowa.

Kamieniołom w Bodzowie – nieczynny kamieniołom wapienia na wzniesieniu Solnik w będącej częścią Krakowa Dzielnicy VIII Dębniki. Znajduje się w Bodzowie we wschodniej części wzniesienia, pomiędzy ulicami Tyniecką i Bodzowską na obszarze Bielańsko-Tynieckiego Parku Krajobrazowego. Wapienie budujące wzgórze Solnik pochodzą z jury późnej i miejscami przykryte są piaszczystymi wapieniami turońskimi. W przystropowych partiach tych wapieni występują czarne, epigenetyczne skrzemionkowania. Pokrywają one w postaci polew powierzchnie szczelin ciosowych, ale występują także w gniazdach i żyłach wapienia. Wapienie eksploatował Gerson Berger od 1870 roku, zaprzestano ich wydobycia w XX wieku. W 2019 r. właścicielem kamieniołomu jest spółka Wapienniki i Kamieniołomy Pychowickie. W wyniku eksploatacji wapienia szczyt Solnika podcięty został pionową ścianą, w której znajduje się fragment Jaskini pod Fortem – reszta jaskini została zniszczona w wyniku eksploatacji. Powyżej tej ściany na szczycie Solnika znajdują się ruiny wybudowanego przez Austriaków fortu „Bodzów”. W zachodniej ścianie wyrobiska kamieniołomu znajduje się należąca do fortu Kawerna w Bodzowie. Płaskie dno wyrobiska nieczynnego kamieniołomu, a także okoliczne zbocza Solnika stały się ulubionym terenem motocrossowców, którzy rozjeżdżają teren Solnika. Realne jest też zagrożenie zabudowania tego terenu przez deweloperów. Zaistniała potrzeba ochrony i zagospodarowania go. W marcu 2017 r. Rada Miasta Kraków przyjęła uchwałę wzywającą miasto do utworzenia dwóch użytków ekologicznych: Kamieniołom Bodzów i Łąki Pychowickie oraz do rozważenia utworzenia użytku „Jaskinia Wiślana”.

Kaplica Matki Boskiej Śnieżnej – zabytkowa kaplica rzymskokatolicka znajdująca się w Krakowie, w dzielnicy VIII Dębniki przy ul. Bodzowskiej 7, w Bodzowie. Kaplicę fundował w 1637 ks. Wojciech Purzecki, kanonik kolegiaty Wszystkich Świętych w Krakowie. Wewnątrz znajduje się renesansowy ołtarz św. Doroty z ok. 1540 r. (przeniesiony tutaj z katedry wawelskiej) fundacji Jana Andrzeja de Valentinis z Modeny, kanonika krakowskiego i sandomierskiego, sekretarza wielkiego koronnego i lekarza królowej Bony. W kaplicy znajdują się też freski przedstawiające ówczesny Bodzów. W latach 70. XX wieku do kaplicy dobudowano przedsionek.

Kawerna w Bodzowie lub Kawerna IV – kawerna na wzgórzu Solnik w Dzielnicy VIII Dębniki w Krakowie. Znajduje się pod szczytem wzgórza, w odległości około 150 m od ruin fortu artyleryjskiego 53 „Bodzów”.