Warszawskie

Cmentarz Rakowicki, dawniej Cmentarz Miejski – zabytkowy cmentarz komunalny w Krakowie, w dzielnicy I Stare Miasto przy ul. Rakowickiej 26, na Warszawskiem. Założony w 1803, był pierwszym cmentarzem komunalnym w mieście. Zajmuje powierzchnię ok. 35 ha, na planie prostokąta (700 x 500 m), pomiędzy ulicami: Rakowicką na wschodzie, Prandoty na północy oraz al. 29 Listopada na zachodzie. Od południa sąsiadował z koszarami artylerzystów, arsenałem, magazynami armii Austro-Węgier. Nazwa cmentarza pochodzi od nazwy drogi (obecnie ulicy Rakowickiej) wiodącej do odległej o 2 km dawnej wsi Rakowice.

Pomnik Ofiar Komunizmu – pomnik znajdujący się w Krakowie, w dzielnicy I Stare Miasto, na Cmentarzu Rakowickim przy ul. Rakowickiej 26. W 1981 roku krakowianie zaczęli gromadzić kwiaty w lokalizacji przyszłego pomnika. Monument upamiętniający ofiary komunizmu usytuowano w bezpośrednim sąsiedztwie kaplicy na nekropolii. Dzieło to w formie krzyża wykonanego z brązu, zaprojektowane przez Stefana Dousę, zostało wzniesione w 55. rocznicę zbrodni katyńskiej. Inauguracja oraz konsekracja monumentu, której dokonał kardynał Franciszek Macharski odbyła się 8 kwietnia 1995 roku.

Kaplica Zmartwychwstania Pańskiego – zabytkowa kaplica cmentarna znajdująca się w Krakowie, w dzielnicy I Stare Miasto, na Cmentarzu Rakowickim przy ul. Rakowickiej 26.

Pomnik ofiar ukraińskiego ludobójstwa na Wołyniu – pomnik znajdujący się w Krakowie na Cmentarzu Rakowickim przy ulicy Rakowickiej 26. Uchwałę o budowie pomnika podjęła Rada Miasta Krakowa 26 maja 2004 roku. Inicjatorem i fundatorem budowy jest Towarzystwo Pamięci Narodowej im. Pierwszego Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego w Krakowie. Pomnik autorstwa prof. Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie Czesława Dźwigaja ma kształt otwartej księgi i składa się z dwóch skośnych względem siebie tablic połączonych spiżowym odlewem z brązu przedstawiającym ludzkie postacie. Na prawej płycie znajduje się zarys obszaru kresów południowo-wschodnich II RP wraz z niektórymi miejscowościami. Pomnik stoi na postumencie o wymiarach 90x90 cm. Szerokość pomnika to 150 cm, wysokość z cokołem 240 cm. Pomnik upamiętnia polskie ofiary rzezi wołyńskiej. Napisy na postumencie głoszą: Nie o zemstę, lecz o pamięć wołają ofiary, Ojczyzna to ziemia i groby – narody tracąc pamięć tracą życie, Dla narodowej pamięci oraz w hołdzie ofiarom ludobójstwa, którego dopuściły się w latach drugiej wojny światowej na Polakach – Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów i Ukraińska Powstańcza Armia. W 61 rocznicę tej tragedii – Kraków 2004. Pomnik zlokalizowany jest przy południowo-zachodnim murze cmentarza Rakowickiego, w pasie nr 49, obok austriackiego cmentarza wojennego nr 388. Odsłonięto go 17 września 2004 w 61 rocznicę masowej rzezi Polaków zamieszkujących kresowe województwa Rzeczypospolitej Polskiej i w 76 rocznicę najazdu sowieckiego na wschodnie tereny II Rzeczypospolitej.

Cmentarz wojskowy – zabytkowy cmentarz komunalny w Krakowie, w dzielnicy I Stare Miasto, przy ul. Jana Prandoty 1, na Warszawskiem. Ma powierzchnię około 11 ha.

Pomnik Żołnierzy Września 1939 i Armii Kraków – pomnik znajdujący się w Krakowie, na cmentarzu wojskowym przy ul. bp. Jana Prandoty. W 1990 roku odsłonięto ten monument autorstwa Piotra Chwastarza, Henryka Olszówki oraz Grzegorza Kawczyńskiego. Obiekt ten, zlokalizowany na cmentarzu, poświęcony jest spoczywającym tam żołnierzom Armii „Kraków”. Trzy lata po inauguracji miejsce pamięci uzupełniono o 52 urny zawierające ziemię z pól bitewnych tej formacji, a także z Miednoje, Katynia i Ostaszkowa.

Rektorat kościoła Zmartwychwstania Pańskiego w Krakowie – rektorat rzymskokatolicki należący do dekanatu Kraków-Kazimierz archidiecezji krakowskiej na Cmentarzu Rakowickim.

Archiwum Narodowe w Krakowie (ANK) – archiwum państwowe w Krakowie utworzone w 1878, od 2012 nosi obecną nazwę.

Cmentarz wojenny nr 388 – Kraków-Rakowice – 3 kwatery, z których dwie mieszczą się na cmentarzu Rakowickim, a jedna na nekropolii wojskowej przy ulicy Prandoty. Inżynier Hans Mayr zaprojektował kwatery na cmentarzu Rakowickim, natomiast inżynier Hupert zaprojektował kwatery na nekropolii wojskowej. Na cmentarzu znajdują się 792 groby zbiorowe i 553 groby pojedyncze. Kwatera pierwsza (główna) Długa, wąska kwatera wzdłuż południowo-zachodniego muru cmentarza. Zamknięta od strony zachodniej ścianą pomnikową na której znajduje się tablica z napisem o treści: PAMIĘCI POLEGŁYCH W WOJNIE ŚWIATOWEJ 1914–1918. Spoczywa tu około 6700 żołnierzy niemieckich, rosyjskich oraz austro-węgierskich w tym polscy legioniści, którzy mają niewielki pomnik w formie czwórki legionowej stojącej na piedestale na którym umieszczono wers z Hymnu strzeleckiego: Z TRUDU NASZEGO I ZNOJU POLSKA POWSTAŁA BY ŻYĆ. Obok pomnika legionistów złożono, w 1990 roku, w skromnej mogile prochy gen. Bolesława Wieniawy-Długoszowskiego. Kwatera druga Druga kwatera ma kształt litery V. Jedno jej ramię jest położone wzdłuż cmentarnego muru od strony al. 29 Listopada, pomiędzy wejściem na cmentarz a budynkiem dawnej rogatki miejskiej. Przy murze pochowano wielu legionistów. Drugie ramię odchodzi, od budynku rogatki, w głąb rakowickiej nekropolii. Zachowało się na nim tylko kilka nagrobków. Postawiono tutaj, w 1999 roku, pomnik-kurhan na miejscu gdzie zostali pochowani cywile i żołnierze armii Ukraińskiej Republiki Ludowej, którzy zmarli w Obozie dla internowanych nr 1 w Krakowie-Dąbiu. Kwatera trzecia Kwatery 1, 2, 3, 4 cmentarza wojskowego przy ul. Prandoty, to część austriackiego cmentarza wojennego. Z oryginalnego wyglądu nekropolii, projektu inż. Huperta, nie zachowało się prawie nic. Podczas kilku przebudów w latach 30. XX wieku, poprzestawiano krzyże nagrobne w ten sposób że nie wiadomo właściwie do jakiej armii należą żołnierze leżący pod nimi. Pochowano na nim żołnierzy austro-węgierskich oraz rosyjskich poległych w latach 1914–1918 a ekshumowanych z przypadkowych miejsc pochówku w okolicach Krakowa oraz żołnierzy z garnizonu krakowskiego zmarłych w latach 1918–1939.

Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie, ZCK – organ samorządu Krakowa, powołany w celu zarządzania cmentarzami będącymi pod zarządem Gminy Miejskiej Kraków. ZCK został powołany Uchwałą Nr L/342/92 Rady Miasta Krakowa z dnia 24 kwietnia 1992 r. w sprawie utworzenia zakładu budżetowego pod nazwą Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. ZCK realizuje wszystkie zadania wynikające z aktów prawnych dotyczących cmentarzy komunalnych związane z: przygotowaniem i realizacją inwestycji, remontów i eksploatacji terenów cmentarnych, chowaniem zwłok, ekshumacją, utrzymaniem właściwego stanu technicznego, użytkowego i estetycznego obiektów, urządzeń cmentarnych i terenów, prowadzeniem ewidencji pochowań i pobieraniem opłat za korzystanie z cmentarzy i urządzeń cmentarnych.

Fort reditowy 12 (IVa) „Luneta Warszawska” (Bastion IVa) – zabytkowy fort reditowy wybudowany w latach 1850–1856, element systemu fortyfikacji Twierdzy Kraków, znajdujący się przy skrzyżowaniu ulicy Kamiennej i al. 29 Listopada w Krakowie, wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego. Fort powstał w latach 1850–1856. Chronił między innymi rogatkę Traktu Warszawskiego. Na owe czasy był to nowoczesny fort reditowy. Początkowo wysunięty jako typowa luneta poza linię fortyfikacji rdzenia – bronił wtedy dalekiego przedpola. Konsekwencją niwelacji w 1885 roku bastionu IV i włączenie Lunety Warszawskiej w ciąg obwałowań rdzenia wraz z nowym bastionem IVb była zmiana numeracji fortu. Otrzymał oznaczenie jako Bastion IVa. Obiekt był stale modernizowany (lata 1888–1890). W latach 90. XIX w. zaczął pełnić funkcje magazynowe. Jego nową funkcją była ochrona węzła kolejowego i spedycji towarowej Twierdzy Kraków. 17 października 1907 roku rozpoczęto budowę tradytora, który znajdował się na lewym barku lunety. W pełni wyposażony tradytor oddano do użytkowania 21 listopada 1908 roku. Koszt budowy to 38 320 koron. W 1919 roku fort przejęła dyrekcja mienia wojskowego i służył nadal jako magazyny. W okresie okupacji zmieniono go na więzienie gestapo. Następnie aż do 1950 roku służył jako więzienie UB. Na podstawie przeprowadzonej ekspertyzy, wykazano, że nie istnieją dowody wskazujące, że na terenie Fortu 12 Luneta Warszawska wykonywano wyroki śmierci na żołnierzach powojennego podziemia. Na murach pozostały napisy świadczące, że to miejsce martyrologii. IPN aktualnie (2007) prowadzi śledztwo w tej sprawie. Później był magazynem MSW. Od 1993 roku obiekt mieści magazyny i lokale firm handlowych. Kilka lat temu został przez AMW sprzedany na licytacji w ręce prywatne, lecz mimo podjętych zobowiązań nie rozpoczęto zabezpieczenia ani rewitalizacji fortu, a obiekt nadal niszczał. W 2007 roku fort po raz kolejny zmienił właściciela. Mimo swojego wieku, fort 12 jest zachowany w dobrym stanie. W czerwcu 2007 roku został wpisany na listę zabytków. W 2010 dokonano zabezpieczenia napisów w celi śmierci po tym, jak odkryto w pomieszczeniu wilgoć. Są plany stworzenia tutaj muzeum, którego opiekunem zostanie Muzeum AK, a także hotelu. W 2013 została wyremontowana 160-letnia brama fortu.

Muzeum Armii Krajowej im. gen. Emila Fieldorfa „Nila” – muzeum z siedzibą w Krakowie, upowszechniające wiedzę o Polskim Państwie Podziemnym i jego siłach zbrojnych, przede wszystkim o Armii Krajowej. Muzeum powstało na mocy uchwał Rady Miasta Krakowa (o nadaniu Statutu Muzeum) oraz Sejmiku Województwa Małopolskiego i zostało wpisane do Rejestru Instytucji Kultury prowadzonego przez miasto Kraków 29 czerwca 2000 r. Na mocy kolejnej uchwały Rady Miasta Krakowa nadane mu imię pochodzącego z Krakowa Augusta Emila Fieldorfa „Nila” – dowódcy Kedywu AK oraz zastępcy Komendanta Głównego Armii Krajowej. Formalne powołanie Muzeum poprzedziły dziesięcioletnie działania polegające na gromadzeniu pamiątek historycznych przez kombatantów ze Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej pod auspicjami Fundacji Muzeum Historii Armii Krajowej. Pierwotnie zbiory te eksponowano na wystawie „Nasza droga do Niepodległości” w byłym Muzeum Lenina przy ul. Topolowej w Krakowie. W 1992 r. ekspozycję przeniesiono do aktualnie używanego budynku. Wzniesiono go w 1911 r. dla stanowiska dowodzenia austriackiej Twierdzy Kraków. Ideą Muzeum Armii Krajowej jest przedstawienie całościowego obrazu polskiego podziemia wraz z jego duchową genezą obejmującą Polskę sprzed 1945 r. (m.in. organizacje paramilitarne końca XIX w., Legiony Polskie w I wojnie światowej, etos Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej, wojskowość) oraz kształtem jego dziedzictwa patriotycznego we współczesnej Polsce (w tym losy członków Polskiego Państwa Podziemnego po II wojnie światowej, działalność organizacji kombatanckich i niepodległościowych, także w ruchach końca lat 70. i początku lat 80. XX w.).