Kamienica przy ulicy św. Gertrudy 2 w Krakowie

Gubernia krakowska (ros. Краковская губерния) – jednostka administracyjna Królestwa Polskiego w latach 1837–1841, utworzona w miejsce województwa krakowskiego. Gubernia krakowska powołana została ukazem carskim dnia 23 lutego/7 marca 1837 roku. Ukazem z 3/15 czerwca 1841 gubernia zmieniła nazwę na kielecką ze stolicą w Kielcach. Z dniem 1 stycznia 1845 roku wprowadzono na podstawie ukazu z 9/21 sierpnia 1844 r. nowy podział administracyjny w Królestwie Polskim i gubernia kielecka została połączona z gubernią sandomierską w gubernię radomską. Do roku 1841 herb guberni był identyczny z herbem dawnego województwa, także po zmianie nazwy na gubernię kielecką. W 1845 zmianie uległ herb guberni radomskiej.

Kościół św. Gertrudy – kościół pod wezwaniem św. Getrtudy mieszczący się niegdyś w Krakowie, na terenie dzisiejszych Plant w pobliżu ulicy Siennej. Zburzony w 1822 roku.

Kino Wanda – zlikwidowane kino w Krakowie, działające w budynku powstałym specjalnie dla kina na Stradomiu, przy ulicy św. Gertrudy 5a (dzielnica I Stare Miasto).

Baszta Kowali – baszta w Krakowie, która położona była w ciągu murów miejskich, między Bramą Nową i przylegającą bezpośrednio do niej Basztą Piekarską po stronie północnej i Basztą Siodlarzy po stronie południowej. Publikacje Ambrożego Grabowskiego i akwarele Jerzego Głogowskiego ukazują Basztę Kowali jako czworoboczną wieżę, zwieńczoną dachem w kształcie ostrosłupa czworobocznego. Powstała najprawdopodobniej w XIV wieku. W baszcie znajdowało się 6 otworów strzelniczych. Na początku XIX wieku, już dość zrujnowaną basztę zburzono wraz z większością Murów miejskich Krakowa. Za basztę odpowiedzialny był cech Kowali.

Baszta Pierścienników (znana także jako Baszta Ryngmacherów) – baszta w Krakowie, położona niegdyś w ciągu murów miejskich, między Basztą Siodlarzy po stronie północnej i Basztą Bednarzy po stronie południowej. Zburzona na początku XIX wieku.

Brama Nowa – XIV-wieczna brama w Krakowie, wchodząca w skład fortyfikacji miejskich, znajdująca się niegdyś u wylotu dzisiejszej ulicy Siennej. Rozebrana w 1812 roku. Data powstania bramy nie jest jednoznaczna (różne źródła podają trzy różne prawdopodobne daty: 1328, 1338 lub 1395). Swoją nazwę zawdzięcza faktowi, że była najmłodszą bramą (najpóźniej zbudowaną). Obok bramy stała Wieża Piekarska. Była jedną z ośmiu bram obok floriańskiej, sławkowskiej, grodzkiej, wiślnej, szewskiej, mikołajskiej-rzeźniczej (Brama na Gródku), pobocznej. Za jej obronę do XVI wieku odpowiedzialny był cech rzeźników, a później piekarzy. Brama wraz z całym zespołem została rozebrana w 1812.

Baszta Siodlarzy – baszta w Krakowie, która położona była w ciągu murów miejskich, między Basztą Kowali po stronie północnej i Basztą Pierścienników po stronie południowej. Powstała najprawdopodobniej w XIV wieku. Baszta popadła w ruinę i zarosła roślinnością, zburzono ją wraz z większością Murów miejskich Krakowa na początku XIX wieku. Za basztę odpowiedzialny był cech Siodlarzy. W baszcie znajdowało się 6 okrągłych otworów strzelniczych. Publikacje Ambrożego Grabowskiego i akwarele Jerzego Głogowskiego ukazują Basztę Siodlarzy jako niezbyt wysoką, czworoboczną wieżę, zwężającą się uskokami ku górze, zwieńczoną łamanym dachem polskim.

Poczta Główna – dawny budynek poczty w Krakowie znajdujący się na rogu ulicy Wielopole 2 i ulicy Westerplatte 20, na Wesołej. Gmach został zaprojektowany przez wiedeńskiego architekta Friedricha Setza. Po adaptacji projektu przez Józefa Sarego, został wzniesiony w latach 1887–1889 przez Karola Knausa i Tadeusza Stryjeńskiego. Powstał jako monumentalny dwupiętrowy budynek w stylu neorenesansu północnego, a jego ryzalit wieżowy zwieńczono okazałą kopułą. Od 1899 roku jest główną siedzibą poczty w Krakowie. W 1909 roku zainstalowano w nim pierwszą na terenie dzisiejszej Polski automatyczną centralę telefoniczną o pojemności 3600 numerów. Był to system Almona Strowgera, ulepszony przez inż. Dietla z Austrii i inż. Czyżykowskiego z Polski. Ze względu na rosnące potrzeby powierzchniowe urzędu, w latach 1930–1931 budynek gruntownie przebudowano według modernistycznego projektu Fryderyka Tadaniera. Zlikwidowano kopułę, dobudowano dwie kondygnacje oraz budynek paczkarni na zapleczu, a fasadę ozdobiono kryształkowymi elementami. Zmodernizowano także wnętrza i wyposażenie. W 1933 roku uruchomiono międzymiastową centralę telefoniczną. Kolejna przebudowa miała miejsce podczas okupacji niemieckiej, wtedy m.in. zastąpiono istniejący budynek paczkarni obszernym pawilonem. Polski Urząd Pocztowy wznowił działalność 22 stycznia 1945. W okresie powojennym budynek poczty wielokrotnie modernizowano i remontowano. 18 lutego 1991 r. budynek wpisano do rejestru zabytków. Nieprzerwanie od 1991 roku jest on siedzibą Poczty Polskiej i Telekomunikacji Polskiej. Gruntowna przebudowa miała miejsce w latach 1993–1996, wówczas ryzalit narożny ponownie zwieńczono kopułą, tym razem postmodernistyczną, zaprojektowaną przez Z. Jasaka i J. Różańskiego, stanowiącą akcent dopełniający bryłę budynku. Wtedy też zainstalowano urządzenie synchronizujące zegar, działające w systemie DCF77. W 2019 roku Orange sprzedało budynek czeskiej firmie Zeitgeist Asset Management. Po tzw. „rewitalizacji” ma w nim powstać hotel.

Pałac Prasy – biurowiec, zabytkowy budynek znajdujący się w Krakowie, na Wesołej, na rogu ulic Wielopole 1 i Starowiślnej.

Zarząd Transportu Publicznego w Krakowie (ZTP) – powstała 1 listopada 2018 roku w wyniku reorganizacji Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie jednostka organizacyjna samorządu Krakowa, powołana w celu organizowania, zarządzania i nadzorowania lokalnego transportu zbiorowego na terenie aglomeracji krakowskiej. Zarząd Transportu Publicznego obejmuje planowanie transportu zbiorowego, nadzór nad sposobem kontroli biletów w Komunikacji Miejskiej w Krakowie, rozwój strefy płatnego parkowania, budowa systemu informacji miejskiej, prowadzenie polityki rowerowej i pieszej.

Baszta Bednarzy – niezachowana baszta w Krakowie, położona niegdyś w ciągu murów miejskich, za Basztą Pierścienników, po stronie północnej. Ostatnia baszta krakowska w murze po stronie wschodniej, przed oddaloną o ok. 700 m Bramą Grodzką. Ambroży Grabowski opisuje Basztę Bednarzy jako „ułamek baszty za Basztą Pierścienników”. Nie ukazuje również jej wyglądu. Najprawdopodobniej była to baszta kwadratowa bądź półokrągła i powstała w XIV lub w XV wieku. Pod koniec XVIII wieku, opuszczona baszta na skutek braku konserwacji i opieki zawaliła się, a zubożałego miasta nie było stać na jej odbudowę. W 1792 roku z baszty pozostały ruiny. Józef Muczkowski pisząc o systemie fortyfikacji miejskich w Krakowie w 1911 wymienia od Bramy Nowej po Bramę Grodzką w murze obronnym 5 baszt wymienia wśród nich również Basztę Bednarzy, ukazuje także akwarelę Jerzego Głogowskiego przedstawiającą coś podobnego do pozostałości jakiejś baszty, ale tą samą akwarelę Grabowski opisuje w swojej książce tylko jako bastion w przedmurzu za Kolegium Jezuickim. Nasuwa to wniosek, że owa baszta nie posiada żadnego wiarygodnego śladu ikonograficznego. W baszcie znajdowało się 6 otworów strzelniczych. Baszta nie dotrwała do dzisiejszych czasów – jej resztki zniwelowano wraz z większością Murów miejskich Krakowa na początku XIX wieku. Za basztę odpowiedzialny był cech Bednarzy, zajmujący się wyrabianiem beczek.

Baszta Piekarska – niezachowana baszta w Krakowie, która położona była w ciągu murów miejskich, między Bramą Nową, do której bezpośrednio przylegała po stronie północnej i Basztą Kowali po stronie południowej. Znajdowała się w okolicach obecnego wylotu ulicy Siennej na Planty. Baszta Piekarska, wedle ustaleń Ambrożego Grabowskiego i akwarel Jerzego Głogowskiego, była czworoboczną basztą zwieńczoną dachem w kształcie ostrosłupa czworobocznego. Powstała najprawdopodobniej w XV wieku, gdy potrzebna była wieża osłaniająca i broniąca Bramę Nową. W baszcie znajdowało się 6 otworów strzelniczych. Zburzono ją wraz z większością murów miejskich Krakowa na początku XIX wieku. Podobnie jak sąsiednią Bramą Nową, basztą opiekował się cech rzeźników, a od XVI wieku – piekarzy.