Park Decjusza

Pomnik Piwnicy pod Baranami – pomnik w zachodniej części Krakowa, na terenie Woli Justowskiej w Parku Decjusza. Jest dziełem Bronisława Chromego z roku 2000. Upamiętnia środowisko Piwnicy pod Baranami. Elementem pomnika są głowy 51 artystów "piwnicznych" i osób z nią związanych. Są wśród nich m.in. Piotr Skrzynecki, Janina Garycka, Anna Dymna, Czesław Miłosz, Teresa Stanisławska, Marian Eile, Jerzy Turowicz, Sławomir Mrożek, Andrzej Wajda, Grzegorz Turnau, Jacek Wójcicki, Dorota Terakowska. Taka forma ma nawiązywać do Głów wawelskich.

Pomnik Fryderyka Chopina – znajduje się w zachodniej części Krakowa na Woli Justowskiej w południowej części Parku Decjusza. Pomnik polskiego kompozytora i pianisty Fryderyka Chopina, dzieło Bronisława Chromego powstał w 2005 roku.

Willa Decjusza – zabytkowy renesansowy pałacyk znajdujący się w Krakowie, w dzielnicy VII przy ul. 28 Lipca 1943 17a, w Parku Decjusza, na Woli Justowskiej.

Wola Justowska – obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy VII Zwierzyniec (przyłączony do Krakowa w 1941 roku), dawna wieś (do XVI wieku Wola Chełmska) ulokowana między Przegorzalską Przełęczą znajdującą się między Sikornikiem (297 m), Pustelnikiem (362 m n.p.m.) w Lesie Wolskim i Rudawą. Od wschodu graniczy ze Zwierzyńcem, od południa z Przegorzałami, zaś od zachodu z Chełmem. Główną oś komunikacyjną stanowi ulica Królowej Jadwigi. Wola Justowska stanowiła własność Chełmskich, Kmitów. Około 1528 r. Wolę Chełmską kupił Justus Ludwik Decjusz, dyplomata, historyk, sekretarz Zygmunta I Starego, i od jego imienia przyjęła się pierwotna nazwa Wola Decjuszowa, a następnie Wola Justowska. W 1595 roku wieś Wola położona w powiecie proszowickim województwa krakowskiego była własnością kasztelana małogoskiego Sebastiana Lubomirskiego. Według austriackiego spisu ludności z 1900 w 51 budynkach na Woli Justowskiej na obszarze 223 hektarów mieszkało 668 osób, z czego 607 (90,9%) było katolikami, 2 (0,3%) wyznawcami judaizmu, 10 (1,5%) grekokatolikami, a 49 (7,3%) innej religii lub wyznania, 484 (72,5%) było polsko-, 81 (12,1%) niemiecko-, 9 (1,3%) rusko-, a 94 (14,1%) innojęzycznymi. Na terenie Woli Justowskiej znajduje się Park Decjusza, a w nim renesansowa Willa Decjusza. Wieś wielokrotnie zmieniała właścicieli. Ostatnimi byli pianistka i działaczka społeczna Marcelina z Radziwiłłów Czartoryska oraz jej mąż Aleksander. Ich syn Marceli rozpoczął pod koniec XIX wieku systematyczną parcelację majątku. W 1870 r. powstała pierwsza szkoła na Woli Justowskiej. Odwiedza ją Teofil Lenartowicz, którego imię później otrzymuje. W latach 1886–1887 wzniesiono strzelnicę garnizonową przy obecnej ulicy Królowej Jadwigi. Ćwiczyli tutaj nie tylko żołnierze austriaccy, ale i członkowie Związku Strzeleckiego. Pod koniec XIX wieku przy obecnej ulicy Modrzewiowej 22 na Woli Justowskiej zbudowano koszary wojskowe na potrzeby austriackich oddziałów Twierdzy Kraków. Stacjonował tu głównie 100 pułk piechoty. W okresie międzywojennym w koszarach nazwanych imieniem Króla Władysława Jagiełły stacjonował batalion piechoty 3 Pułku Strzelców Podhalańskich. Od 15 sierpnia 1939 r. też pododdziały 10 Brygady Kawalerii. Od zakończenia II wojny światowej rozmieszczono tu oddziały LWP m.in. 6. Pomorskiej Dywizji Powietrznodesantowej. W 1991 r., po opuszczeniu terenu przez wojsko ulokowano tu Krakowskie Centrum Rehabilitacji. Przy ul. Modrzewiowej 20 Zgromadzenie Córek Bożej Miłości zakupiło w 1912 r. sad owocowo-warzywny. Zbudowano tu klasztor, kościół i szpitalik, w którym pomoc otrzymywali wszyscy potrzebujący. Placówka otrzymała nazwę Dom pod wezwaniem Opatrzności Bożej (po łacinie: Villa Providentiae). Poszerzona o przedszkole i bursę studencką, działa ona nieprzerwanie do dziś. W nocy z 28 na 29 lipca 1943 r. Niemcy dokonali pacyfikacji Zwierzyńca i Woli Justowskiej. 21 osób rozstrzelano na miejscu, 3 zamordowano w obozach koncentracyjnych. Ofiary pochowano na Cmentarzu Salwatorskim. Miejsce zbrodni upamiętnia pomnik. W 1945 r. przy ul. Sosnowej powstał Zakład Produkcji Szczepionek, dziś pod nazwą Instytut Biotechnologii Surowic i Szczepionek BIOMED S.A. W 1945 r. szkoła podstawowa (nosząca obecnie nr 72) przeniosła się do budynku kawiarni letniej i folwarku restauratora Jana Bisanza przy ul. Modrzewiowej. Po II wojnie światowej wzniesiono tajny obiekt wojskowy „Zielony Dół”, posiadający schron przeciwatomowy dla władz PZPR, województwa i Krakowa. W 1949 r. z inicjatywy prof. Seweryna Udzieli powstało Muzeum Budownictwa Drewnianego „Skansen”. Pierwszym obiektem był drewniany kościół, przeniesiony z Komorowic, który w 1951 r. stał się kościołem parafialnym pw. NMP Królowej Polski. Spłonął on w wyniku podpalenia w nocy z 13 na 14 lipca 1978 r. Odbudowany pod kierunkiem inż. Janusza Gawora i ks. Stanisława Kolarskiego spłonął ponownie, też prawdopodobnie podpalony, w nocy z 5 na 6 kwietnia 2002 r. Kolejny, trzeci kościół wzniesiony na tym miejscu został oddany do użytku w 2020 r. Zabudowa Woli Justowskiej znajduje się na trasie Małopolskiego Szlaku Architektury Drewnianej. Od lat 20. do 50. XX wieku funkcjonowały tutaj skocznie narciarskie. W latach 1964–1965, rękoma mieszkańców Woli Justowskiej i żołnierzy z pobliskich koszar uporządkowano Park Decjusza. Zbudowano tu muszlę koncertową wraz z mini-amfiteatrem i kinem letnim „Muszla”. Obiekty były nieudane i działały krótko. W 1995 roku opuszczoną i dewastowaną muszlę koncertową wydzierżawił na stałą, autorską galerię rzeźbiarz Bronisław Chromy.

Skocznie narciarskie w Krakowie – nieistniejące już małe skocznie narciarskie w Krakowie, usytuowane na północnym zboczu Sikornika, na terenie Woli Justowskiej.

Góra św. Bronisławy, Wzgórze św. Bronisławy (ok. 308 m n.p.m.) – wschodni szczyt dwuwierzchołkowego wzgórza we wschodniej części Pasma Sowińca w Krakowie. Szczytem zachodnim jest Sikornik (296 m n.p.m.) oddzielony płytką przełączką (ok. 287 m n.p.m.). Wzgórze św. Bronisławy jest dłuższe od Sikornika. Pod względem geograficznym obydwa wzniesienia przynależą do Pomostu Krakowskiego w obrębie makroregionu Bramy Krakowskiej. Nazwa pochodzi od błogosławionej Bronisławy, która życie zakonne spędzała początkowo w położonym u stóp tego wzniesienia Klasztorze św. Augustyna i św. Jana Chrzciciela w Krakowie, a później w pustelni na zboczu wzniesienia, w której zmarła. Po jej śmierci wzniesieniu nadano nazwę Góra św. Bronisławy. Północno-wschodnie stoki Góry św. Bronisławy opadają dość stromo do ul. Królowej Jadwigi. W dolnej części tych stoków, a także dolnej części stoków północno-wschodnich, południowych i południowo-zachodnich są zabudowania dzielnicy Zwierzyniec. Górną część zboczy i grzbiet Góry Św. Bronisławy porasta las liściasty. Na południowo-wschodnim krańcu tego grzbietu wznosi się widoczny z daleka Kopiec Kościuszki. Stoki wzgórza porozcinane są wąwozami i parowami. Największe z nich to Lisie Jamy i Łasina. Na zboczach spotyka się odsłonięcia skałek wapiennych. W skałach są trzy jaskinie: Kawerna pod Fortem Kościuszko, Nyża pod Strzelnicą, Schronisko pod Klasztorem Norbertanek. Na Górze św. Bronisławy znajduje się stanowisko archeologiczne, na którym znaleziono wykopaliska różnych faz kulturowych m.in. kultury mustiersko-lewaluaskiej, kultury wschodniomikockiej a także obozowiska kultury szeleckiej i oryniackiej. Znaleziono także liczne kości zwierząt, w tym 86 pochodzących do wymarłych mamutów.

Sikornik (296 m) – zachodni szczyt dwuwierzchołkowego wzgórza we wschodniej części Pasma Sowińca w Krakowie. Szczyt wschodni to Góra św. Bronisławy (ok. 308 m). Znajduje się na nim Kopiec Kościuszki. Wydłużony grzbiet tych wzniesień ma długość nieco ponad 3 km. Od strony wschodniej stopniowo obniża się ku ujściu Rudawy do Wisły. Prowadzi tam aleja Jerzego Waszyngtona, u której końca znajduje się osiedle Salwator z zabytkowym Kościółem Najświętszego Salwatora. Od zachodu sąsiaduje z Pustelnikiem, od którego jest oddzielone szerokim siodłem, zwanym Przełęczą Przegorzalską, przez którą przechodzą ulice Jodłowa i Starowolska, łączące Przegorzały z Wolą Justowską. Większość terenu masywu Sikornika znajduje się na terenie Zwierzyńca, jedynie niewielka zachodnia część jest w obrębie Woli Justowskiej, a południowo-zachodnie skłony należą do Przegorzał. Pod względem geograficznym Pasmo Sowińca przynależy do Pomostu Krakowskiego w obrębie makroregionu Bramy Krakowskiej. Północno-zachodnie strome stoki wzgórz Sikornik i Góra Św. Bronisławy porośnięte są lasem liściastym. Stosunkowo duże różnice wysokości sprawiają, że rzeźba terenu jest urozmaicona. Stoki porozcinane są wąwozami i parowami. Na zboczach spotyka się odsłonięcia jurajskich skałek wapiennych. Największe z nich to Strzelnica – dwa skalne mury, na których uprawiana jest wspinaczka skalna. W skałach jest też niewielka Nyża nad Strzelnicą. Dawniej istniał tutaj niewielki łom wgłębno-stokowy. Od lat 20. do 50. XX wieku funkcjonowały tutaj skocznie narciarskie. Pod wzgórzem planowana jest budowa tunelu na trasie trzeciej obwodnicy Krakowa.

Parafia Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski w Krakowie – parafia rzymskokatolicka dekanatu Kraków-Salwator, archidiecezji krakowskiej, na Woli Justowskiej, przy alei Panieńskich Skał 18.

Łysa Góra (ok. 277 m n.p.m.) – niewielkie wzniesienie w Paśmie Sowińca w Krakowie, na Woli Justowskiej, wchodzącej w skład Dzielnicy VII Zwierzyniec. Znajduje się w północnej części masywu, na końcu krótkiego grzbietu odchodzącego od Pustelnika w kierunku północnym. Łysymi Górami nazywano dawniej wzniesienia bezleśne, zajęte przez pola uprawne i łąki. Ta Łysa Góra jest bezleśna do dziś (2019), a większą jej część zajmuje duży, samoobsługowy i płatny parking dla pojazdów przyjeżdżających do Lasu Wolskiego (m.in. do Ogrodu Zoologicznego). Parking znajduje się po północnej stronie ulicy Leśnej. Ulica ta biegnie jeszcze dalej, aż do Ogrodu Zoologicznego, gdzie znajduje się drugi parking. Łysa Góra oddziela dwa wąwozy Lasu Wolskiego: Wolski Dół i Poniedziałkowy Dół. Z parkingu na Łysej Górze odchodzą dwa szlaki turystyczne.

Dzielnica VII Zwierzyniec – dzielnica, jednostka pomocnicza gminy miejskiej Kraków utworzona 27 marca 1991 r. jako "Dzielnica VII" (bez nazwy). W jej skład weszły następujące obszary historyczne: Półwsie Zwierzynieckie, Zwierzyniec, Przegorzały, Bielany, Wola Justowska, Chełm i Olszanica oraz niewielki fragment Mydlnik. Wcześniej, od 1 stycznia 1973 do 27 marca 1991 r., cały ten teren wchodził w skład Dzielnicy Krowodrza. Przewodniczącym Rady i Zarządu Dzielnicy w IX kadencji 2023–2028 jest Witold Górny.

Kościół Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski – kościół znajdujący się pierwotnie w Komorowicach, następnie przeniesiony do Woli Justowskiej w Krakowie.

Muzeum Budownictwa Drewnianego „Skansen” w Woli Justowskiej – zespół XVIII-wiecznego budownictwa drewnianego na terenie Woli Justowskiej. Skansen od 1970 roku jest zabytkiem. Znajduje się na Małopolskim Szlaku Architektury Drewnianej. Inicjatorem powstania skansenu w Woli Justowskiej był etnograf Seweryn Udziela. Jako pierwszy stanął tu, przeniesiony tu w 1949 roku z podbielskich Komorowic, drewniany kościółek pod wezwaniem Matki Bożej Królowej Polski. Kościół został podpalony w nocy z 13 na 14 lipca 1978, ale został odbudowany. W nocy z 5 na 6 kwietnia 2002 roku miał miejsce kolejny pożar, który doszczętnie strawił zrekonstruowaną świątynię. Ocalał jedynie nadpalony krucyfiks i tabernakulum. Obecnie na terenie skansenu w Woli Justowskiej znajdują się dwa zabytkowe budynki: karczma z Pasieki koło Czernichowa, pochodząca z przełomu XVIII i XIX wieku. Jest to budynek konstrukcji zrębowej, z czterospadowym dachem krytym gontem. Obecnie mieści się tu plebania. spichlerz dworski z Trzyciąża, wybudowany w 1764 roku, z czterospadowym gontowym dachem z charakterystycznymi okapami. Ponadto znajdują się tu również spichlerz z Soboniowic.