Huta Wysowska

Przełęcz Hutniańska (645 m n.p.m.) – przełęcz w grupie Gór Hańczowskich, w zachodniej części Beskidu Niskiego. Znajduje się pomiędzy masywem Ostrego Wierchu (938 m n.p.m.) na południowym zachodzie a masywem Bzianego (740 m n.p.m.) na północnym wschodzie. Siodło przełęczy pokrywają łąki i pastwiska, dziś już częściowo zarastające. Przełęcz Hutniańska stanowiła od dawna lokalne połączenie między Ropkami na północy a Hutą Wysowską i Wysową na południowym wschodzie. Stąd też, od Huty Wysowskiej, pochodzi jej nazwa. Przez przełęcz pomiędzy tymi wsiami biegnie do dziś polna droga, którą wiedzie przywołany niżej znakowany szlak turystyczny..

Koci Zamek (671 m n.p.m.) – zalesione wzniesienie w zachodniej części pasma górskiego Beskidu Niskiego, należące do Gór Hańczowskich. Nazwą tą oznaczono mało wydatne wypłaszczenie grzbietu górskiego, odchodzącego od głównego wododziału karpackiego nieco na wschód od szczytu Ostrego Wierchu i opadającego w kierunku północno-wschodnim ku dolinie Ropki. Punkt ten znajduje się ok. 750 m od linii grzbietu wspomnianego wododziału i biegnącej nim granicy polsko-słowackiej oraz ok. 3 km (w linii prostej) na zachód od centrum Wysowej.

Zbójecka Piwnica – nieistniejąca już jaskinia w południowo-zachodniej części Beskidu Niskiego. Znajdowała się w tzw. Górach Hańczowskich, w północno-wschodnich zboczach Ostrego Wierchu, ponad źródliskami Ropki. Otwór wejściowy do jaskini znajdował się na wysokości ok. 800 m n.p.m. u podnóży wychodni skalnej o długości ok. 20 m i wysokości do 4 m. Nazwa jaskini wiąże się z miejscowymi legendami o zbójnikach, którzy mieli w niej przechowywać swe skarby. Później – podobno jeszcze w latach międzywojennych – mieli z niej korzystać przemytnicy. Jaskinia musiała być dość sporych rozmiarów, skoro "Dziadek Mamrosz z Ropek opowiadał, że jeszcze po II wojnie światowej ukrywał tu krowy przed wojskiem". Krótko potem rozsadzili ją podobno materiałem wybuchowym żołnierze WOP, by ograniczyć możliwości ukrycia się postronnych osób w pobliżu linii granicy państwowej. Obecnie u podnóży wspomnianej wychodni znajdziemy jedynie niewielkie zagłębienie, zawalone kamiennym, nieco już zarastającym rumowiskiem, w którym pomimo prób nie udało się odkopać wejścia do jaskini. Dojść można do niego w ok. 10–15 minut za śladami nikłej ścieżki od żółto znakowanego szlaku turystycznego, spod szczytu Ostrego Wierchu.

Ostry Wierch (938 m n.p.m.) – drugi co do wysokości szczyt w polskiej części Beskidu Niskiego. Leży w tzw. Hańczowskich Górach Rusztowych, w jednym z grzbietów (prętów owego "rusztu"), który od Cigelki przez Długi Dział (słow. Dlhy diel), Ostry Wierch, Białą Skałę i Wnyki ciągnie się w kierunku północno-zachodnim aż po Kamienny Wierch i Czereszenne. Szczyt Ostrego Wierchu znajduje się ok. 200 m na północ od granicy państwowej (zielono znakowany szlak turystyczny go omija). Władysław Krygowski pisał o nim: "Ostry Wierch, którego nazwa pochodzi od dość licznych głazów sterczących gdzieniegdzie z bujnej zieleni, wart jest poznania ze względu na swój dziki charakter". Południowo-zachodnie i południowe stoki góry, opadające ku źródliskom Białej Dunajcowej po stronie polskiej oraz Oľchovca po stronie słowackiej są strome i bardzo słabo rozczłonkowane. Stoki północno-wschodnie, opadające ku źródliskom Ropki i Ripki (potok w Hucie Wysowskiej), są również strome, lecz znacznie bardziej pocięte parowami i dolinkami cieków wodnych. Cały grzbiet porośnięty jest lasem, fragmentaryczne widoki jedynie z nielicznych miejsc. Z północno-wschodnich stoków Ostrego Wierchu na wysokości ok. 800 m n.p.m. wystaje wychodnia skalna, u stóp której znajdowała się nieistniejąca już jaskinia – Zbójecka Piwnica. Z Ostrym Wierchem wiąże się opowiadana dawniej przez mieszkańców Huty Wysowskiej historia o samobójcy: "Powiesił się pewnego razu syn właściciela huty szkła. Zgodnie z ówczesnym zwyczajem pochowano go nie na cmentarzu, lecz w miejscu gdzie granice Bielicznej i Huty Wysowskiej zbiegały się z granicą węgierską, czyli właśnie na Ostrym Wierchu. Wkrótce nieboszczyk zaczął pokazywać się kobietom zbierającym w lesie grzyby. Mieszkańcy wsi złożyli się po dwie korony i sprowadzili z Tatr bacę - czarodzieja. Dopiero jego magiczne praktyki sprawiły, że zmarły przestał prześladować żywych". Piesze szlaki turystyczne: Ropki – Biała Skała (903 m n.p.m.) – Ostry Wierch (938 m n.p.m.) – znaki zielone (patrz niżej); Mochnaczka Niżna – Lackowa (997 m n.p.m.) – Ostry Wierch (938 m n.p.m.) – Wysowa – Kozie Żebro (847 m n.p.m.) (Szlak im. Wincentego Pola).

Parafia Najświętszej Marii Panny Wniebowziętej w Wysowej – parafia rzymskokatolicka znajdująca się w dekanacie Ropa w diecezji tarnowskiej.

Kościół Najświętszej Marii Panny Wniebowziętej w Wysowej-Zdroju – rzymskokatolicki kościół parafialny pw. Najświętszej Marii Panny Wniebowziętej, zbudowany w latach 1936–1938, znajdujący się w Wysowej-Zdroju.

Ropki (rusiń. Piпкы, dodatkowa nazwa w j. łemkow. Рiпкы, trb. Ripky) – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w gminie Uście Gorlickie. W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego. Najwyższy szczyt w pobliżu Ropek to Lackowa (997 m n.p.m.). W Ropkach od 1999 istnieje Buddyjski Ośrodek Medytacyjny, Buddyjskiego Związku Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu.

Cerkiew pod wezwaniem św. Michała Archanioła – prawosławna cerkiew parafialna w Wysowej-Zdroju. Należy do dekanatu Krynica diecezji przemysko-gorlickiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Położona na małopolskim Szlaku Architektury Drewnianej. Zbudowana w 1779 jako orientowana świątynia greckokatolicka. Polichromia wnętrza o motywach architektonicznych, figuralnych i ornamentalnych została wykonana w latach 1912–1913. Wyposażenie świątyni pochodzi z XVIII i XIX w. Cennym zabytkiem jest późnobarokowy ikonostas, z dobrze zachowanym kompletem ikon. Na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 2009 o uregulowaniu stanu prawnego niektórych nieruchomości pozostających we władaniu Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego świątynia stała się wyłączną własnością Kościoła prawosławnego, natomiast Kościół greckokatolicki otrzymał odszkodowanie od Skarbu Państwa. Cerkiew została wpisana do rejestru zabytków 24 lutego 1986 pod nr A-408.

Parafia św. Michała Archanioła – parafia prawosławna w Wysowej-Zdroju, w dekanacie Krynica diecezji przemysko-gorlickiej.

Wysowa – dawna gromada, czyli najmniejsza jednostka podziału terytorialnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1954–1972. Gromady, z gromadzkimi radami narodowymi (GRN) jako organami władzy najniższego stopnia na wsi, funkcjonowały od reformy reorganizującej administrację wiejską przeprowadzonej jesienią 1954 do momentu ich zniesienia z dniem 1 stycznia 1973, tym samym wypierając organizację gminną w latach 1954–1972. Gromadę Wysowa z siedzibą GRN w Wysowej (w obecnym brzmieniu Wysowa-Zdrój) utworzono – jako jedną z 8759 gromad na obszarze Polski – w powiecie gorlickim w woj. rzeszowskim na mocy uchwały nr 20/54 WRN w Rzeszowie z dnia 5 października 1954. W skład jednostki weszły obszary dotychczasowych gromad Blechnarka, Hańczowa, Ropki i Wysowa ze zniesionej gminy Uście Gorlickie w tymże powiecie. Dla gromady ustalono 9 członków gromadzkiej rady narodowej. Gromada przetrwała do końca 1972 roku, czyli do kolejnej reformy gminnej.

Wysowa-Zdrój (nazwa historyczna: Wysowa, łem. Высова, do 2003 Wysowa) – wieś uzdrowiskowa w południowej Polsce, w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w gminie Uście Gorlickie. Miejscowość znana jest z leczniczych wód mineralnych. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie nowosądeckim. Do miejscowości należy również przysiółek Huta Wysowska. Około 700 stałych mieszkańców. Miejscowość stanowi największą bazę turystyczną w zachodnich partiach Beskidu Niskiego. Osada została założona w 2. połowie XIV wieku na prawie magdeburskim. W parku zdrojowym znajdują się ogólnodostępne ujęcia wód mineralnych (solanki) Aleksandra, Józef I oraz płatne i dostępne w nowej pijalni wód: Franciszek, Henryk, Józef II, Słone i Anna. Z miejscowej rozlewni pochodzi woda mineralna Wysowianka i wody lecznicze Franciszek, Henryk i Józef.

Biała Skała (903 m n.p.m.) – szczyt w południowo-zachodniej części Beskidu Niskiego. Leży w tzw. Hańczowskich Górach Rusztowych, w jednym z grzbietów (prętów owego "rusztu"), który od Cigelki przez Długi Dział (słow. Dlhy diel), Ostry Wierch, Białą Skałę i Wnyki ciągnie się w kierunku północno-zachodnim aż po Kamienny Wierch i Czereszenne. Szczyt Białej Skały, stanowiący nieznaczne spiętrzenie owego grzbietu, znajduje się mniej więcej w połowie drogi pomiędzy szczytem Ostrego Wierchu na południowym wschodzie i przełęczą Prehyba (Perehyba; ok. 820 m n.p.m.) na północnym zachodzie. Stoki południowo-zachodnie, opadające ku źródłowym ciekom Białej Dunajcowej, są strome, krótkie i zupełnie nierozczłonkowane. Stoki północno-wschodnie, opadające ku źródłowym potokom Ropki – są równie strome, lecz znacznie dłuższe i mocniej rozczłonkowane. Cały grzbiet jest porośnięty lasem (fragmentaryczne widoki jedynie z nielicznych miejsc).