Baszta Książęca w Tarnowie

Basteja w Tarnowie (lokalnie nazywana półbasztą) – renesansowa budowla obronna, przykład murowanej, szesnastowiecznej bastei w systemie obronnym dawnego Tarnowa. Obiekt wraz z murami obronnymi jest częścią systemu miejskich fortyfikacji.

Mury miejskie w Tarnowie – ciąg murów miejskich wraz z budowlami o charakterze obronnym (basztami, bastejami oraz bramami), otaczający niegdyś obszar Tarnowa (obecnie część Starówki). Zespół tarnowskich obwarowań powstał prawdopodobnie w XIV wieku, a następnie był wielokrotnie modernizowany i rozbudowywany (m.in. w XVI wieku). W wyniku kryzysu, który miał miejsce w mieście w XVIII wieku, przestarzałe już fortyfikacje zaczęły popadać w ruinę, co było przyczynkiem do ich likwidacji, rozpoczętej około 1790 roku i zakończonej na początku XIX wieku. Do dzisiejszych czasów zachowały się krótkie odcinki dawnych fortyfikacji.

Parafia Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Tarnowie – parafia katedralna znajdująca się w diecezji tarnowskiej w dekanacie Tarnów Południe. Kościołem parafialnym jest katedra tarnowska, która jest bazyliką mniejszą. Kościół parafialny wzniesiony został w I połowie XIV w. Od początku swojego istnienia nosił wezwanie Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. O jego znaczeniu i prestiżu świadczy fakt, że w 1329 odbyła się w nim konsekracja biskupia bł. Jakuba Strepy (późniejszego arcybiskupa halicko - lwowskiego). W 1400 biskup krakowski Piotr Wysz podniósł kościół do godności kolegiaty powołując przy nim Kapitułę Kolegiacką. W 1786, w związku z utworzeniem przez papieża Piusa VI Diecezji Tarnowskiej (diecezja została zlikwidowana po III rozbiorze Polski, stolica biskupia powróciła do Tarnowa w 1826), świątynia otrzymała tytuł katedry, a parafia, tym samym, tytuł parafii katedralnej. 14 kwietnia 1972 mocą listu apostolskiego "Cum beatissima" Pawła VI katedra tarnowska otrzymała tytuł Bazyliki Mniejszej.

Bazylika Katedralna Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Tarnowie – główny kościół diecezji tarnowskiej, sanktuarium Matki Bożej Bolesnej w Tarnowie. Kościół pierwotnie gotycki, wielokrotnie przebudowywany i rozbudowywany w późniejszych okresach, obecnie o cechach neogotyckich. Budowla jest trzynawowa, z wydłużonym prezbiterium, zamkniętym trójboczną absydą oraz dobudowaną ze strony zachodniej wysoką wieżą. Wnętrze bazyliki katedralnej kryje wiele artystycznych stylów minionych epok, w prezbiterium znajdują się monumentalne pomniki nagrobne Tarnowskich i Ostrogskich.

Diecezja tarnowska (łac. Dioecesis Tarnoviensis) – jedna z 4 diecezji rzymskokatolickich metropolii krakowskiej. Ze statystyk dotyczących praktyk religijnych wynika, że jest najbardziej religijną diecezją w Polsce.

Dom Mansjonarzy w Tarnowie (także Dom Mansjonariuszy, Kanonia I) – zabytkowy budynek znajdujący się przy placu Katedralnym w Tarnowie. Obecną formę otrzymał w XVIII wieku. Przez lata pełnił różne funkcje, służył m.in. jako siedziba szkoły i instytucji kościelnych oraz patriotycznych. Współcześnie znajdują się w nim pomieszczenia chóru katedralnego Pueri Cantores Tarnovienses, oraz sale wystawowe tarnowskiego Muzeum Diecezjalnego.

Plac Katedralny w Tarnowie – plac na Starym Mieście w Tarnowie, usytuowany pomiędzy ulicami Katedralną a Kapitulną, sąsiadujący od południowego wschodu z Rynkiem. Plac wytyczony został podczas lokacji miasta w 1330 roku. W tym samym czasie rozpoczęto wznoszenie na nim istniejącej do dziś gotyckiej katedry. Przez wieki założenie formowało się pod wpływem licznych prac budowlanych, a jego współczesny wygląd wykształcił się dopiero na przełomie wieków XIX i XX.

Ulica Wałowa – ulica na tarnowskiej Starówce łącząca ulicę Lwowską z placem Sobieskiego i ulicą Krakowską, okalająca Starówkę od strony północnej. Od lat 90. XX w. główny deptak miejski. Swoją pierwotną nazwę, Podwale, nosiła do drugiej połowy XIX wieku.

Kamienica przy Rynku 24 i pl. Katedralnym 1 w Tarnowie (także dom kapituły, dom Langego, kamienica kapitulna, kamienica Rubinkiewicza) – zabytkowy budynek znajdujący się u zbiegu Rynku i placu Katedralnego na Starym Mieście w Tarnowie. Historia kamienicy sięga XVIII wieku, natomiast jej współczesny, neobarokowy wygląd jest owocem przebudowy z 1892 roku. W świadomości lokalnych mieszkańców przez wiele lat funkcjonowała jako siedziba Apteki „Pod Aniołem” – jednej z najstarszych aptek w mieście, o tradycji sięgającej jeszcze XVII i XVIII wieku.

Muzeum Diecezjalne w Tarnowie – muzeum diecezjalne w Polsce założone 25 października 1888 roku przez ówczesnego rektora tarnowskiego seminarium duchownego ks. Józefa Bąbę. Jest najstarszą tego typu placówką w Polsce.

Akademiola w Tarnowie (także scholasteria, dom kapitulny) – zabytkowy budynek znajdujący przy placu Katedralnym 5 w Tarnowie. Powstał prawdopodobnie z połączenia dwóch innych obiektów – budynków szkoły parafialnej i infirmerii wikariuszy kolegiackich, wzniesionych około połowy XVI wieku. W swojej historii użytkowany był m.in. jako siedziba instytucji szkolnych. Współcześnie wykorzystywany jest przez tarnowskie Muzeum Diecezjalne.

Scholasteria w Tarnowie (także dom rektora, dom kapitulny, dom kapituły) – zabytkowy budynek znajdujący przy placu Katedralnym 5 w Tarnowie. Powstał w II połowie XVI wieku, w swojej historii pełnił m.in. funkcje mieszkalne, w tym jako rezydencja dla rektora szkoły parafialnej, prałata kanclerza oraz dyrektora austriackiego gimnazjum. Współcześnie wykorzystywany jest przez tarnowskie Muzeum Diecezjalne.