Freney (Zakrzówek)

Kapelanka lub łom na Kapelance – nieczynny kamieniołom wapienia na wzniesieniu Krzemionki Zakrzowskie w będącej częścią Krakowa Dzielnicy VIII Dębniki. Wapienie na potrzeby budownictwa wydobywano tutaj od wielu wieków, jednak na wielką skalę dopiero od początku XX wieku. Początkowo zakłady wydobywające wapień należały do Austriackich Zakładów Solvay i Zakładów Solvay w Polsce sp. w Warszawie. Po I wojnie światowej stały się własnością Krakowskich Zakładów Sodowych Solvay. Wydobywany wapień wykorzystywano głównie do produkcji sody. W czasie II wojny światowej w zakładach tych jako pracownik fizyczny pracował Karol Wojtyła, późniejszy papież Jan Paweł II. Na Krzemionkach Zakrzowskich wapienie wydobywano w kilku miejscach. Oprócz Kapelanki istniały kamieniołomy Łom Bergera, Skałki Twardowskiego i Zakrzówek. Eksploatację wapieni zakończono w 1991 roku. Niemal całe wzgórze wraz z wyrobiskami dawnych kamieniołomów stało się jednym z terenów rekreacyjnych Krakowa o nazwie Uroczysko Skałki Twardowskiego. Po dawnym kamieniołomie pozostały mury skalne o pionowych, miejscami nieco przewieszonych ścianach. Stały się one mekką krakowskich wspinaczy skalnych. Skalne mury dawnego kamieniołomu dzielą oni na sekcje Baba Jaga, Ciąża, Freney, Niski Mur, Problemówka, Rdzawe Zacięcie, Szara Ścianka, Sadystówka. Wapienie pochodzą z jury późnej. Są to wapienie skaliste nieuławicone, gruboławicowe i płytowe. Zaobserwować w nich można gzymsy tektoniczne i kanały anastomatyczne. We wschodniej ścianie widoczne są powierzchnie międzyławicowe wymyte w obrębie wyżej leżącej warstwy. Niektóre kanały anastomatyczne są od siebie izolowane, łączą się jednak w dolnej część tworząc labiryntowatą sieć kanałów. W obrębie dawnego kamieniołomu Kapelanka istnieje wiele form krasowych. M.in. są to jaskinie i schronisko. Do 2019 roku grotołazi opisali ich osiem: Jaskinia Koguta, Jaskinia Musza, Jaskinia przed Problemówką, Jaskinia w Anastomozach, Rurka, Schronisko nad Sadystówką, Schronisko obok Anastomozów. Jest też wykuta przez Austriaków Kawerna Magazyn, która służyła jako magazyn amunicji dla Twierdzy Kraków.

Rdzawe Zacięcie – część muru skalnego w północno-wschodniej części Krzemionek Zakrzowskich (Zakrzówka). Prosty odcinek tego muru ma długość około 130 m i przebiega z południowego wschodu na północny zachód. Uprawiana jest na nim wspinaczka skalna. Piotr Haciski w przewodniku wspinaczkowym wyróżnia w nim następujące sekcje: Niski Mur, Rdzawe Zacięcie, Czarne Zacięcie, Podcięta Ścianka i znajdująca się w narożniku Baba Jaga. Mur znajduje się na terenie uroczyska Skałki Twardowskiego w Dzielnicy VIII Dębniki w Krakowie. Jest to jeden z terenów rekreacyjnych Krakowa. Wspinanie odbywa się tutaj na skałach będących pozostałością dawnego kamieniołomu Kapelanka. Segment Rdzawe Zacięcie ma wysokość do 25 m i pionową ścianę o ekspozycji północno-wschodniej. Jest na nim 9 dróg wspinaczkowych o trudności od V+ do VI.1 w skali polskiej. Zimą dopuszczalne jest uprawianie drytoolingu. Ściana charakteryzuje się kruszyzną. U podnóża muru Rdzawego Zacięcia znajduje się Kawerna Magazyn z murowanym półkolistym wejściem. Zamknięta jest metalowymi drzwiami i kratą.

Szara Ścianka – część muru skalnego w północno-wschodniej części Krzemionek Zakrzowskich (Zakrzówka) w Dzielnicy VIII Dębniki w Krakowie. Uprawiana jest na nim wspinaczka skalna. Mur znajduje się na terenie uroczyska Skałki Twardowskiego będącego jednym z terenów rekreacyjnych Krakowa. Wspinanie odbywa się tutaj na skałach będących pozostałością dawnego kamieniołomu Kapelanka. Szara Ścianka znajduje się w odcinku muru o długości około 50 m pomiędzy Babą Jagą i Freneyem. Duże połacie ciemnoszarego nalotu na powierzchni ściany to miejsca w skale wysycone delikatnymi pyłkami siarczków. Powstały on prawdopodobnie pod wpływem wód wysyconych siarkowodorem lub wyziewów siarkowodoru. Zakrzówek to historyczny rejon wspinaczkowy, wspinano się tutaj już ponad 100 lat temu. Wspinała się tutaj czołówka krakowskich wspinaczy w latach 70. i 80. XX wieku. Szara Ścianka ma wysokość do 10 m, ściany pionowe o wystawie północno-zachodniej. Do 2019 roku wspinacze poprowadzili na niej 8 dróg wspinaczkowych o trudności od IV do VI.5+ w skali polskiej. Wszystkie mają zamontowane punkty asekuracyjne w postaci ringów (r) i stanowisk zjazdowych (st). Szara Ścianka znajdowała się na terenie otwartym, w 2019 roku jednak plac przed nią częściowo już zarósł drzewami.

Baba Jaga – część muru skalnego w północno-wschodniej części Krzemionek Zakrzowskich (Zakrzówka) w Dzielnicy VIII Dębniki w Krakowie. Uprawiana jest na nim wspinaczka skalna. Mur znajduje się na terenie uroczyska Skałki Twardowskiego, będącego jednym z terenów rekreacyjnych Krakowa. Wspinanie odbywa się tutaj na skałach będących pozostałością dawnego kamieniołomu Kapelanka. Najwybitniejszy mur skalny ma długość 140 m, wysokość do 32 m i biegnie z południowego wschodu na północny zachód. Baba Jaga stanowi jego północno-zachodni narożnik. Mur skręca w tym miejscu pod kątem prostym na południowy zachód. Baba Jaga to obok Freneya najwybitniejsza skała wspinaczkowa na Zakrzówku. Jest to historyczny rejon wspinaczkowy – wspinano się tutaj już ponad 100 lat temu. Baba Jaga ma wysokość do 32 m, ściany pionowe lub miejscami przewieszone. Znajduje się na terenie otwartym. Do 2019 roku wspinacze poprowadzili na niej 10 dróg wspinaczkowych o trudności od V+ do VI.3 w skali polskiej. 9 z nich ma zamontowane punkty asekuracyjne w postaci ringów (r) i stanowisk zjazdowych (st). Na niektórych drogach jest kruszyzna. Na Babie Jadze zakazany jest drytooling.

Problemówka – skała w północno-wschodniej części Zakrzówka w Dzielnicy VIII Dębniki w Krakowie. Uprawiana jest na niej wspinaczka skalna. Problemówka znajduje się na terenie uroczyska Skałki Twardowskiego będącego jednym z terenów rekreacyjnych Krakowa. Wspinanie odbywa się tutaj na skałach będących pozostałością dawnego kamieniołomu Kapelanka. Problemówka znajduje się na otwartym i płaskim terenie kamieniołomu między skałami Baba Jaga i Ciąża. Zakrzówek to historyczny rejon wspinaczkowy, wspinano się tutaj już ponad 100 lat temu. Wspinała się tutaj m.in. czołówka krakowskich wspinaczy w latach 70. i 80. XX wieku. Problemówka to jedna z bardziej popularnych na Zakrzówku skał wspinaczkowych, w odróżnieniu bowiem od wielu innych ścian kamieniołomu cechuje się solidnymi chwytami bez kruszyzny. Jej zachodnia ściana ma wysokość do 12 m. W 2019 r. jest na niej 12 dróg wspinaczkowych o trudności od IV do VI.3 w skali polskiej. 9 dróg ma zamontowane stałe punkty asekuracyjne: ringi (r) i stanowiska zjazdowe (st).

Ciąża – skała w północno-wschodniej części Zakrzówka w Dzielnicy VIII Dębniki w Krakowie. Uprawiana jest na niej wspinaczka skalna. Skała znajduje się na terenie uroczyska Skałki Twardowskiego będącego jednym z terenów rekreacyjnych Krakowa. Wspinanie odbywa się tutaj na skałach będących pozostałością dawnego kamieniołomu Kapelanka. Ciąża znajduje się na otwartym i płaskim terenie kamieniołomu na wprost skały Problemówka. Zakrzówek to historyczny rejon wspinaczkowy, wspinano się tutaj już ponad 100 lat temu. Wspinała się tutaj m.in. czołówka krakowskich wspinaczy w latach 70. i 80. XX wieku. Ciąża nie jest skałą popularną – cechuje ją bowiem kruszyzna, poza tym to niewielka skała w porównaniu z innymi skałami Zakrzówka, które osiągają wysokość do 32 m. Południowo-wschodnia ściana Ciąży ma wysokość 7 m. W 2019 r. są na niej 2 drogi wspinaczkowe o trudności VI w skali polskiej. Mają zamontowane punkty asekuracyjne – po 3 spity (s).

Jaskinia Musza – jaskinia w kamieniołomie Kapelanka w Skałkach Twardowskiego w Dzielnicy VIII Dębniki w Krakowie. Pod względem geograficznym znajduje się w mezoregionie Pomost Krakowski, będącym częścią makroregionu Bramy Krakowskiej.

Sadystówka – mur skalny w północno-wschodniej części Krzemionek Zakrzowskich (Zakrzówka) w Dzielnicy VIII Dębniki w Krakowie. Uprawiana jest na nim wspinaczka skalna. Sadystówka znajduje się na terenie uroczyska Skałki Twardowskiego będącego jednym z terenów rekreacyjnych Krakowa. Jest dobrze znana krakowskim wspinaczom, brak jej jednak w przewodnikach wspinaczkowych, nie jest zaznaczana na mapach, bardzo też mało o niej informacji w internecie. Sadystówka to skalny mur będący pozostałością dawnego kamieniołomu wapienia Kapelanka. Jego wysokość nie przekracza 5 m, ale ma długość 80 m. Jest idealnie pionowy, w niektórych miejscach nieco przewieszony. W środkowej części wykuto w nim niewielką komorę zamykaną drzwiami. Na Sadystówce wspinano się już od około 100 lat. W 1910 roku na Zakrzówku przeprowadzili ćwiczenia wspinaczkowe dla taterników Mieczysław Świerz i Kazimierz Piotrowski, później wspinali się tutaj wspinacze krakowscy. Tak długotrwałe uprawianie wspinaczki spowodowało, że wszystkie uchwyty są bardzo wyślizgane. Na Sadystówce jest tylko jedna droga wspinaczkowa – ale długa, jest to bowiem droga nie w górę, lecz w poprzek, trawersująca całą długość muru. Wyceniono ją na VI.3 w skali polskiej. Zaletą Sadystówki jest to, że można się na niej wspinać również w zimie, przy ujemnej temperaturze, jeśli tylko słońce świeci na mur. Dawniej, gdy nie było sztucznych ścian wspinaczkowych niektórzy wspinacze trenowali na niej przez cały rok, dzięki czemu na wiosnę nie tracili formy. Matematyk Tomek Opozda przechodził Sadystówkę dziesięć razy non-stop. Na Sadystówce chwyty błyszczą jak dopiero co wypucowana łazienkowa glazura i może być uznana za krakowski wzorzec wyślizgania, nadal jednak jest obiektem wspinaczki. W jej sąsiedztwie jest kilka innych ścian wspinaczkowych o pionowych ścianach: Baba Jaga, Ciąża, Freney, Problemówka, Szara Ścianka. Wysokość niektórych przekracza 30 m.

Kawerna Magazyn – kawerna w uroczysku Skałki Twardowskiego w Dzielnicy VIII Dębniki w Krakowie. Znajduje się w murze skalnym nieczynnego kamieniołomu Kapelanka, a dokładniej u podstawy północno-wschodniej sekcji ściany tego muru o nazwie Rdzawe Zacięcie.

Niski Mur – mur skalny w północno-wschodniej części Krzemionek Zakrzowskich (Zakrzówka) w Dzielnicy VIII Dębniki w Krakowie. Uprawiana jest na nim wspinaczka skalna. Niski Mur znajduje się na terenie uroczyska Skałki Twardowskiego będącego jednym z terenów rekreacyjnych Krakowa. Wspinanie odbywa się tutaj na skałach będących pozostałością dawnego kamieniołomu. Najwybitniejszy mur skalny ma długość 130 m, wysokość do 32 m i biegnie z południowego wschodu na północny zachód. W przewodniku wspinaczkowym Pawła Haciskiego podzielony jest na kilka sekcji. W kolejności od południowego wschodu na północny zachód są to: Niski Mur, Rdzawe Zacięcie, Czarne Zacięcie, Podcięta Ścianka, Baba Jaga. Niski Mur jest wśród nich najniższy. Uprawiana jest na nim zarówno wspinaczka klasyczna, jak i drytooling. Konieczna jest lina 60–metrowa i 13–15 ekspresów. Ściana jest idealnie pionowa, o wysokości 12–18 m, problemem jest kruszyzna. Jest 16 dróg wspinaczkowych o trudności od IV do VI.2 w skali polskiej lub M6–M7 (dla dróg drytoolingowych). Większość dróg ma zamontowane punkty asekuracyjne, na niektórych asekuracja własna. Duże połacie ciemnoszarego nalotu na powierzchni ściany to miejsca w skale wysycone delikatnymi pyłkami siarczków. Powstały one prawdopodobnie pod wpływem wód wysyconych siarkowodorem lub wyziewów siarkowodoru.

Jaskinia w Anastomozach lub Schronisko w kamieniołomie I – jaskinia w kamieniołomie Kapelanka w Skałkach Twardowskiego w Dzielnicy VIII Dębniki w Krakowie. Pod względem geograficznym znajduje się w mezoregionie Pomost Krakowski, będącym częścią makroregionu Bramy Krakowskiej.

Jaskinia Koguta – jaskinia w kamieniołomie Kapelanka w Skałkach Twardowskiego w Dzielnicy VIII Dębniki w Krakowie. Pod względem geograficznym znajduje się w mezoregionie Pomost Krakowski, będącym częścią makroregionu Bramy Krakowskiej.