Jaskinia pod Nyżą

Jaskinia Niska – jaskinia w Dzielnicy VIII Dębniki w Krakowie. Znajduje się na południowo-zachodnim obrzeżu wzniesienia Krzemionek Zakrzowskich, w niewielkiej odległości od betonowego ogrodzenia jednostki wojskowej. Pomiędzy ogrodzeniem tym a otworem jaskini biegnie ścieżka. Jaskinia znajduje się w odległości około 150 m od bramy jednostki.

Jaskinia z Kulkami – jaskinia w Dzielnicy VIII Dębniki w Krakowie. Znajduje się na południowo-zachodnim obrzeżu wzniesienia Krzemionek Zakrzowskich.

Jaskinia Twardowskiego – duża jaskinia krasowa w Dzielnicy VIII Dębniki w Krakowie. Znajduje się na południowo-zachodnim obrzeżu wzniesienia Krzemionek Zakrzowskich, w niewielkiej odległości od betonowego ogrodzenia Jednostki Wojskowej. Pomiędzy ogrodzeniem tym a otworem jaskini biegnie ścieżka. Jaskinia jest z niej widoczna.

Jaskinia Jasna – jaskinia krasowa, znajdująca się w Krakowie, w północno-zachodniej części wzgórza zrębowego Krzemionek Zakrzowskich, w części zwanej Skałkami Twardowskiego, niedaleko Wisły.

Wywiew – jaskinia w Dzielnicy VIII Dębniki w Krakowie. Znajduje się na południowo-zachodnim obrzeżu wzniesienia Krzemionek Zakrzowskich.

Okienko Zbójnickie – schronisko na wzniesieniu Krzemionki Zakrzowskie w Dzielnicy VIII Dębniki w Krakowie. Znajduje się na jego południowo-wschodnim obrzeżu, w niewielkiej odległości od betonowego ogrodzenia jednostki wojskowej.

Szaniec FS-29 – budowla fortyfikacyjna twierdzy Kraków z 1854 roku, najlepiej zachowana w mieście budowla typu FS (niem. feldschanze – szaniec polowy). Znajduje się na Skałkach Twardowskiego, niedaleko od ul. Tynieckiej. Szaniec ten wzniesiono podczas rozbudowy pierścienia twierdzy krakowskiej w latach 1854–56 następstwie wojny krymskiej ciągiem standardowych szańców o charakterze półstałym, numerowanych od 1 do 29. Szańce te miały sześcioboczny narys, co przy kącie rozwarcia strzelnic 60° nie pozostawiało pól nie pokrytych ogniem. Uzbrojenie stanowiło 10 dział, po dwa na każdą z trzech linii wału czoła, i po dwa na barki, chroniące międzypola. Tylny odcinek obrysu był włamany do wnętrza dwoma krótkimi wałami, tworzącymi szyję. Przeznaczone były one do użycia broni ręcznej w celu obrony mostu zwodzonego i bramy do fortyfikacji. Szaniec FS 29 ma bardzo typowy sześciokątny narys, wyróżnia go jedynie fosa kuta w skale. W 1860 dodano mu poprzecznice, a tuż przed I wojną światową – schrony pogotowia z podkopów i blachy falistej. W 1990 szaniec został wpisany do rejestru zabytków pod numerem A-831.

Skałki Twardowskiego – park miejski w Krakowie, będący fragmentem Lasów Miejskich Krakowa, usytuowany na wzgórzu zrębowym Krzemionki Zakrzowskie (zwanym też Zakrzówkiem), w prawobrzeżnej części Krakowa, w dzielnicy VIII, na Dębnikach. Znajduje się w odległości około 3 km od centrum miasta, pomiędzy ulicami Tyniecką, Norymberską i Zielną. Wchodzi w skład Bielańsko-Tynieckiego Parku Krajobrazowego. Ma powierzchnię 34 ha, jest terenem rekreacyjnym i unikalną ostoją przyrody w mieście. Geograficznie znajduje się w mezoregionie Pomost Krakowski, będącym częścią Bramy Krakowskiej. Nazwa Skałek Twardowskiego pochodzi od legendy, według której czarnoksiężnik Pan Twardowski w tym miejscu miał mieć swoją pracownię. Pewnego dnia, jego laboratorium wybuchło i na tym to miejscu powstały skałki.

Jaskinia Pychowicka, Schronisko w kamieniołomie obok Jaskini Twardowskiego II, Jaskinia Wiślana – jaskinia krasowa w Dzielnicy VIII Dębniki w Krakowie. Znajduje się we wschodniej ścianie kamieniołomu Łom Bergera na Górze Księżej w Pychowicach przy ul. Norymberskiej.

Krzemionki Zakrzowskie – wzgórze zrębowe w południowo-zachodniej części Krakowa na południe od Wisły. W różnych opracowaniach nosi też inne nazwy: Zakrzówek, Zrąb Zakrzówka, Skały Twardowskiego, Zrąb Południowy. Dawniej wzgórze znajdowało się w obrębie wsi Zakrzówek, która została włączona do Krakowa, obecnie znajduje się w Krakowie, w Dzielnicy VIII Dębniki, w mezoregionie Pomost Krakowski, w makroregionie Brama Krakowska. Od kilkuset lat na Krzemionkach Zakrzowskich wydobywano wapienie dla potrzeb budownictwa, najbardziej intensywne wydobycie miało miejsce od początku XX wieku. Na obszarze wzgórza istniały wówczas cztery kamieniołomy: Łom Bergera, Skałki Twardowskiego, Kapelanka i Zakrzówek. Największy był kamieniołom Zakrzówek. Pozostało po nim ogromne zagłębienie terenu, które po zaprzestaniu eksploatacji w szybkim czasie wypełniła woda. Dziś jest to popularne wśród krakowian miejsce wypoczynku, tzw. Zalew Zakrzówek. Większa część wzgórza stała się terenem rekreacyjnym Krakowa o nazwie Uroczysko Skałki Twardowskiego. W północno-wschodniej jego części znajduje się suchy kamieniołom Kapelanka, którego skalne ściany mające postać murów skalnych stanowią bardzo popularne miejsce wspinaczkowe nie tylko krakowskich wspinaczy. Wspinacze wyróżniają wśród nich skały: Baba Jaga, Ciąża, Freney, Niski Mur, Problemówka, Rdzawe Zacięcie, Szara Ścianka, Sadystówka. Pozostałą część Krzemionek porasta las. Przez wzgórze prowadzi gęsta sieć ścieżek spacerowych z ławkami dla turystów i koszami na śmieci. Wśród skał Krzemionek Zakrzowskich jest kilkanaście jaskiń, największa Jaskinia Twardowskiego znajduje się w zachodniej części Krzemionek. Pozostałe jaskinie i schroniska to: Jaskinia Jasna, Jaskinia Koguta, Jaskinia Musza, Jaskinia Niska, Jaskinia pod Nyżą, Jaskinia przed Problemówką, Jaskinia Pychowicka, Jaskinia w Anastomozach, Jaskinia Wywiew, Jaskinia z Kulkami, Kawerna Magazyn, Okienko Zbójnickie, Rurka, Schronisko nad Sadystówką, Schronisko obok Anastomozów, Tunel w Pychowicach.

Łom Bergera – nieczynny kamieniołom na Górze Księżej w Krakowie. Znajduje się pomiędzy ulicami Tyniecką i Norymberską a południowo-zachodnim krańcem wzgórza Krzemionek Zakrzowskich. Nazywany jest także Księżą Górą. Wzniesienie zbudowane jest z uławiconych wapieni pochodzących z jury późnej z dodatkiem margli pochodzących z kredy. W południowo-zachodniej ścianie kamieniołomu wśród wapieni znajduje się odsłonięcie dolomitów. Ma postać soczewki wyklinowującej się na przestrzeni 5 m. Jej oś jest mniej więcej równoległa do nachylonego w tym miejscu uławicenia. Wzniesienie otoczone jest rowami, które w trzeciorzędzie wypełniły się osadami. Jednym z tych rowów płynie niewielki potok. Na wierzchowinie Góry Księżej znajdują się leje krasowe, ale są słabo widoczne, gdyż częściowo wypełnia je zwietrzelina i maskuje roślinność. W wielu miejscach wyrobiska kamieniołomu znajdują się śmieci. Wapienie na Górze Księżej w dwudziestoleciu międzywojennym wydobywał prywatny przedsiębiorca Żyd Berger. W wyniku tej działalności niewielkie wzniesienie Góry Księżej zostało w dużym stopniu rozebrane. Zniszczona została przy tym Jaskinia Pychowicka na długości 35 m. Jej pozostała część została przez grotołazów odkopana w latach 80. i 90. XX wieku. W 2019 r. wyrobisko kamieniołomu to porośnięty lasem i niezagospodarowany teren. Czasami tworzą się w nim oczka wodne. Na Krzemionkach Zakrzowskich wapienie wydobywano od kilkuset lat. Były co najmniej 4 kamieniołomy: Łom Bergera, Skałki Twardowskiego, Kapelanka i Zakrzówek, oraz kilka innych niewielkich łomów.

Góra Księża – wzniesienie w Krakowie, pomiędzy ulicami Tyniecką i Norymberską a południowo-zachodnim krańcem wzgórza Krzemionek Zakrzowskich. Jest to wzniesienie o charakterze zrębowym, zbudowane z wapieni pochodzących z jury późnej z dodatkiem margli pochodzących z kredy. W dwudziestoleciu międzywojennym działał tutaj kamieniołom zwany łomem Bergera. Jego nazwa pochodzi od prywatny przedsiębiorcy Żyda Bergera. W wyniku tej działalności niewielkie wzniesienie Góry Księżej zostało w dużym stopniu rozebrane. Zniszczona została przy tym Jaskinia Pychowicka na długości 35 m. Jej pozostała część została przez grotołazów odkopana w latach 80. i 90. XX wieku. W 2019 r. wyrobisko kamieniołomu to porośnięty lasem i niezagospodarowany teren. Czasami tworzą się w nim oczka wodne.