Bielańska Przełęcz

Polana pod Dębiną zwana też Polaną Bielańską – polana w Lesie Wolskim w Krakowie. Położona jest na wysokości 284 m n.p.m. na Bielańskiej Przełęczy między Ostrą Górą (347 m) a Srebrną Górą (ok. 317 m), na której znajduje się kościół i klasztor kamedułów na Bielanach. Polana znajduje się tuż po północnej stronie tego klasztoru. Powstała wskutek wycięcia drzew wykorzystanych przy budowie tego kościoła. Na miejscu wyciętych drzew posadzono dęby. Dawniej na polanie tej młodzież krakowska odbywała spotkania zwane majówkami i lekcje przyrody w terenie. Obecnie polana jest popularnym miejscem spaceru i odpoczynku mieszkańców Krakowa. Najliczniej odwiedzana jest w Zielone Świątki, wówczas bowiem na Bielanach odbywa się odpust. Polana znajduje się na przedłużeniu Alei Wędrowników prowadzącej do kościoła i klasztora kamedułów. Znajduje się na niej wiata turystyczna, ławki oraz tablice informacyjne i turystyczne, w tym tablica z mapą Lasu Wolskiego. Polana jest dużym węzłem szlaków turystycznych i ścieżek spacerowych. W Lesie Wolskim jest jeszcze kilka innych polan: Polana im. Wincentego Wobra, Polana im. Jacka Malczewskiego, Polana na Sowińcu, Polana Harcerska.

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny – zabytkowy kościół rzymskokatolicki wraz z eremem oo. kamedułów znajdujący się w Krakowie, w dzielnicy VII Zwierzyniec przy al. Konarowej 1, na Bielanach. Znajduje się na Srebrnej Górze, jednym z najwyższych wzniesień Pasma Sowińca, w południowo-zachodniej części Lasu Wolskiego, nad doliną Wisły. Zakonników w to miejsce sprowadził i osadził w 1603 marszałek wielki koronny Mikołaj z Podhajec Wolski. Kameduli są zakonem monastycznym pustelników żyjących według wyznaczonych przez siebie surowych zasad opartych na regule św. Benedykta. Strój zakonny stanowi biały habit z kapturem, szkaplerzem i płóciennym pasem. Dzień w klasztorze zaczyna się o 3.30. Mnisi mieszkają w domkach – pustelniach lub w pojedynczych celach klasztornych. Spotykają się jedynie podczas mszy świętej, modlitw i kilku posiłków w ciągu roku spożywanych wspólnie w refektarzu. Praca, modlitwa, lektura, kontemplacja, pokuta, post, samotność, zachowywanie milczenia, mają służyć pełnemu zjednoczeniu z Bogiem. W podziemiach kościoła – podobnie jak u reformatów w Krakowie – znajdują się zmumifikowane szczątki zakonników. Kameduli posiadają obecnie 9 klasztorów na całym świecie, w których przebywa około 80 mnichów, w tym niemal połowa to Polacy. Dom generalny Zakonu Eremitów Kamedułów Góry Koronnej znajduje się we Frascati koło Rzymu.

Srebrna Góra (317 m n.p.m.) – czwarte pod względem wysokości a trzecie pod względem wybitności wzgórze na terenie zrębu Pasma Sowińca na terenie Lasu Wolskiego w Krakowie, w jego południowo-zachodniej krańcu. Znajduje się w końcowej części grzbietu odchodzącego ku południowi od Ostrej Góry, oddzielone od niego szeroką Bielańską Przełęczą z Polaną pod Dębiną zwaną też Polaną Bielańską (wys. ok. 285 m). Od wschodu opada do głęboko wciętego wąwozu Łupany Dół, a ku południu do doliny Wisły. Na stromych, południowych stokach znajduje się Rezerwat przyrody Bielańskie Skałki. Na szczycie wzgórza znajduje się Klasztor Kamedułów i Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Tuż obok klasztoru znajduje się Bateria FB-35 „Srebrna Góra” należąca do zespołu dzieł obronnych Twierdzy Kraków. Na południowych i południowo-zachodnich stokach Srebrnej Góry, po obu stronach alei Wędrowników, u podnóża klasztoru kamedułów, znajduje się druga co do wielkości w Polsce winnica. Na Srebrnej Gorze znajduje się Schronisko pod wsią Bielany oraz wykuta przez Austriaków Kawerna Bielany.

Bateria FB 35 Srebrna Góra – bateria artylerii ciężkiej, w III obszarze warownym twierdzy Kraków, element zespołu dzieł obronnych fortu pancernego „Skała”. Powstała w czasie rozbudowy twierdzy w latach w 1878–84. Ma nietypową, górską budowę tarasową. Składa się z czterech stanowisk artyleryjskich dla ciężkich dział, rozdzielonych poprzecznicami. Narys prostego wału o poprzełamywanym czole, od strony barków krótkie odcinki wałów. Wał osłaniający północne skrzydło jest nieco wyższy. Od strony klasztoru (wschodniej) otwarta, nie posiada umocnień. Uzbrojeniem były cztery moździerze kalibru 240 mm wz. 1898; w czasie rosyjskiej ofensywy, w dniach 5–6 grudnia 1914 bateria wspierała ogniem obrońców we wschodniej części miasta. Obiekt zachowany w dobrym stanie. Znajduje się przy Klasztorze Kamedułów na Bielanach na Srebrnej Górze, na skraju Lasu Wolskiego przy ul. Konarowej.

Schron amunicyjny „Las Wolski" – jeden z obiektów austriackiej Twierdzy Kraków. Znajduje się przy Alei Wędrowników, trasie spacerowej w Lesie Wolskim, na wschodnim stoku Ostrej Góry, ok. 500 metrów na zachód od krakowskiego zoo. Znajduje się też w niedalekim sąsiedztwie baterii FB-36 Ostra Góra. Powstał w latach 1914–1915 według typowego projektu. Schron zbudowany jest z batonu i cegły. Posiada wzmocniony betonowy stropodach. Wewnątrz schronu znajdowało się jedno, duże pomieszczenie magazynowe, doświetlone przez dwa okna. Z pomieszczenia za pomocą ceglanej ścianki działowej wyodrębniano niewielki przedsionek z otworem strzelnicy osłaniającej wejście. Obecnie obiekt jest dobrze zachowany i niezdewastowany.

Ostra Góra, (347 m n.p.m.) – zwornikowe wzgórze w zachodniej części Pasma Sowińca, trzecie pod względem wysokości wzniesienie Krakowa. Zlokalizowane jest w grzbiecie głównym masywu, pomiędzy Sowińcem, oddzielonym przełęczą Janasówki, a Pustelnikiem. Ostra Góra góruje nad czterema dolinkami: Mokrym Dołem i Wolskim Dołem (Doliną Matki Boskiej), Gomółczym Dołem i Łupanym Dołem. Wierzchołek Ostrej Góry jest całkowicie zalesioną kopułą, od której odbiegają cztery grzbiety: północny – odcinek grzebietu głównego do Sowińca wschodni – odcinek grzbietu głównego do Pustelnika południowy – grzbiet biegnący poprzez Bielańską Przełęcz do Srebrnej Góry zachodni – grzbiet biegnący przez przełęcz Trzy Kopce do Srebnicy. Na szczycie znajduje się bateria forteczna FB 36 „Ostra Góra” wchodząca w skład zespołu dzieł obronnych fortu „Bielany”.

Bielańskie Skałki – ścisły, leśnyRezerwat przyrody o powierzchni 1,73 ha, założony w 1957 r. w celu ochrony muraw kserotermicznych. Znajduje się w zachodniej części Krakowa, na południowych stokach Lasu Wolskiego, w południowo-wschodniej części Pasma Sowińca, w pobliżu klasztoru kamedułów na Bielanach, na południowych stokach Srebrnej Góry. Na objętym ochroną stoku znajdują się interesujące formy skałkowe, zbudowane z wapieni jurajskich.

Szaniec piechoty IS-III-1 (Infranterie Schanz 1) – obiekt znajduje się koło ul. Rędzina w Lasku Wolskim w Krakowie. Wybudowany w 1887 według powszechnie stosowanego wzorca w Twierdzy Kraków. Szaniec miał kształt spłaszczonego trapezu, zwróconego czołem w kierunku zachodnim. Wewnątrz znajdował się nieistniejący obecnie betonowy schron. Szaniec S1 dodatkowo obsadzony był artylerzystami do obsługi dwóch karabinów maszynowych Schwarzlose M.7/12. Zachowały się wyraźne wały ziemne oraz otaczające je fosy.

Fort „Bielany” („Krępak”) – jeden z fortów Twierdzy Kraków. Powstał w latach 1908–1912, jako ostatni obiekt fortów krakowskich. Nie zdążono przydzielić mu numeru. Wg. wykazu zabytków ma nr 34. Jest fortem pancernym typu rozproszonego. Obiekty fortu „Bielany” tworzą trzy luźno rozrzucone zespoły: koszary szyjowe, nieistniejący już zespół baterii ciężkich dział oraz schron główny, z wałem piechoty na szczycie wzgórza i tradytorem z kopułą pancerną. W 1965 r. zniszczeniu uległa staliwna kopuła wieży pancernej tradytora, jednak zachowało się sporo oryginalnych elementów (drzwi, okiennice, osłona stanowiska obserwacyjnego). Z fortu rozpościera się widok na dolinę Wisły po Piekary i Tyniec.

Uroczysko Las Wolski, popularnie: Lasek Wolski – obszar leśny w zachodniej części Krakowa, w większości na terenie Woli Justowskiej, pełniący funkcje rekreacyjne. Obejmuje powierzchnię 419 ha. Stanowi fragment Lasów Miejskich Krakowa. W lesie urządzono krakowskie zoo. W lesie położonych jest kilka polan wypoczynkowych – największa Polana Juliusza Lea (o pow. 2,42 ha), ponadto Polana na Sowińcu, Polana im. Wincentego Wobra, Polana im. Jacka Malczewskiego, Polana Bielańska, Polana Harcerska. Sieć ścieżek spacerowych liczy ok. 40 km długości, część z nich jest oznakowana. Infrastrukturę turystyczną uzupełniają parkingi i obiekty gastronomiczne. W 1917 roku teren lasu został zakupiony przez Kasę Oszczędności Miasta Krakowa i przekazany miastu z przeznaczeniem na park ludowy.

Janasówki (ok. 325 m) – płytka przełęcz w grzbiecie głównym Pasma Sowińca, pomiędzy Sowińcem (352 m) a Ostrą Górą (ok. 347 m). Znajduje się w obrębie miasta Kraków, należy do makroregionu Bramy Krakowskiej. Przełęcz znajduje się w Lesie Wolskim. Przebiega przez nią Aleja do Kopca (od skrzyżowania pod Ostrą Górą w Lesie Wolskim do Kopca Piłsudskiego).

Pustelnik (355 m n.p.m.) – drugie pod względem wysokości (po Sowińcu) wzgórze na terenie Krakowa, położone w zachodniej części masywu Pasma Sowińca na terenie Lasu Wolskiego. Od zachodu sąsiaduje ono z Ostrą Górą, natomiast od wschodu z Sikornikiem poprzez szeroką i rozległą Przegorzalską Przełęcz. Jest zwornikiem dla krótkiego północnego grzbietu, zakończonego Łysą Górą. Na Pustelniku znajduje się krakowski ogród zoologiczny. Na szczycie Pustelnika znajduje się Polana Jacka Malczewskiego, który często na niej bywał. Wówczas wzgórze było bardzo widokowe, obecnie drzewa przesłaniają widoki. Na polanie dawniej był niewielki budyneczek gajówki, który Jacek Malczewski podobno otrzymał w darze od rodziny Czartoryskich, której był przyjacielem.