Gładyszów

Gładyszów – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1934–1954 i 1973–1976 w woj. krakowskim, rzeszowskim i nowosądeckim (dzisiejsze woj. małopolskie). Siedzibą władz gminy był Gładyszów. Gmina zbiorowa Gładyszów została utworzona 1 sierpnia 1934 roku w powiecie gorlickim w woj. krakowskim z dotychczasowych jednostkowych gmin wiejskich: Banica, Czarne, Długie, Gładyszów, Jasionka, Konieczna, Krywa, Lipna, Ług, Nieznajowa, Radocyna, Regietów Niżny, Regietów Wyżny, Smerekowiec, Wirchne, Wołowiec i Zdynia. Po wojnie gmina Gładyszów (wraz z całym powiatem gorlickim) weszła w skład nowo utworzonego woj. rzeszowskiego. Według stanu z dnia 1 lipca 1952 roku gmina składała się z 10 gromad: Czarne, Gładyszów, Konieczna, Krzywa, Nieznajowa, Radocyna, Regietów, Smrekowiec, Wołowiec i Zdynia. Gmina została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin. Gminę Gładyszów reaktywowano 1 stycznia 1973 roku w tymże powiecie i województwie w składzie pięciu sołectw: Krzywa (obejmując wsie Czarne, Krzywa, Nieznajowa, Radocyna i Wołowiec), Gładyszów, Regietów, Smerekowiec i Zdynia (obejmując wsie Konieczna i Zdynia). 1 czerwca 1975 roku gmina znalazła się w nowo utworzonym woj. nowosądeckim. 15 stycznia 1976 roku gmina została zniesiona, a jej obszar przyłączono do gmin: Sękowa (obszar sołectwa Krzywa), Uście Gorlickie (obszary sołectw: Gładyszów, Smerekowiec, Regietów i Zdynia).

Gładyszów – dawna gromada, czyli najmniejsza jednostka podziału terytorialnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1954–1972. Gromady, z gromadzkimi radami narodowymi (GRN) jako organami władzy najniższego stopnia na wsi, funkcjonowały od reformy reorganizującej administrację wiejską przeprowadzonej jesienią 1954 do momentu ich zniesienia z dniem 1 stycznia 1973, tym samym wypierając organizację gminną w latach 1954–1972. Gromadę Gładyszów z siedzibą GRN w Gładyszowie utworzono – jako jedną z 8759 gromad na obszarze Polski – w powiecie gorlickim w woj. rzeszowskim na mocy uchwały nr 20/54 WRN w Rzeszowie z dnia 5 października 1954. W skład jednostki weszły obszary dotychczasowych gromad Czarne, Krzywa, Gładyszów, Konieczna, Zdynia, Nieznajowa, Radocyna, Regetów, Smerekowiec i Wołowiec ze zniesionej gminy Gładyszów w tymże powiecie. Dla gromady ustalono 10 członków gromadzkiej rady narodowej. Gromada przetrwała do końca 1972 roku, czyli do kolejnej reformy gminnej. 1 stycznia 1973 w powiecie gorlickim reaktywowano gminę Gładyszów.

Parafia Narodzenia św. Jana Chrzciciela w Gładyszowie − parafia rzymskokatolicka znajdująca się w diecezji rzeszowskiej w dekanacie gorlickim. Parafię erygował 29 grudnia 1951 ówczesny ordynariusz tarnowski, biskup Jan Stepa. Drewniany kościół parafialny jest wybudowaną w latach 1938-1940 cerkwią greckokatolicką współużytkowaną z parafią greckokatolicką. Teren parafii obejmuje: Gładyszów, Krzywą, Wołowiec, Czarna i Radocynę. Parafia ma kościół filialny w Krzywej (dawna greckokatolicka Cerkiew św. św. Kosmy i Damiana w Krzywej).

Parafia Narodzenia św. Jana Chrzciciela – parafia prawosławna w Gładyszowie, w dekanacie Gorlice diecezji przemysko-gorlickiej. Na terenie parafii funkcjonują 2 cerkwie i 1 kaplica: cerkiew Narodzenia św. Jana Chrzciciela w Gładyszowie – parafialna cerkiew Narodzenia św. Jana Chrzciciela w Gładyszowie (2021) – w budowie cerkiew św. Michała Archanioła w Regietowie – filialna kaplica Przeniesienia Relikwii św. Mikołaja Cudotwórcy w Regietowie – czasownia

Cerkiew pod wezwaniem Narodzenia św. Jana Chrzciciela – prawosławna cerkiew parafialna w Gładyszowie. Należy do dekanatu Gorlice diecezji przemysko-gorlickiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Położona na małopolskim Szlaku Architektury Drewnianej. Dawna świątynia greckokatolicka, wzniesiona w 1857, rozbudowana w 1914. Budowla drewniana, o konstrukcji zrębowej, orientowana, zamknięta trójbocznie, jednonawowa, salowa (bez wyodrębnionego prezbiterium), z kruchtą. Dach jednokalenicowy, blaszany, z umiejscowioną centralnie czworoboczną wieżyczką zwieńczoną kopulastym hełmem. Wewnątrz ikonostas z początku XX w. Ściany i sufit ozdobione polichromią. Obok cerkwi drewniana dzwonnica wzniesiona na planie kwadratu, z dachem namiotowym. Cerkiew służyła grekokatolikom do czasu wysiedlenia ludności łemkowskiej w 1947. Następnie w obiekcie urządzono stajnię. W 1967 świątynię przekazano Kościołowi prawosławnemu. W latach 1978–1982 dokonano kapitalnego remontu cerkwi. Cerkiew została wpisana do rejestru zabytków 4 maja 2015 pod nr A-1433/M. Uroczystość patronalna przypada 7 lipca (według starego stylu 24 czerwca).

Cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego w Gładyszowie – świątynia greckokatolicka zlokalizowana w miejscowości Gładyszów, w gminie Uście Gorlickie, powiecie gorlickim, na południowym wschodzie województwa małopolskiego. Obiekt znajduje się na Szlaku Architektury Drewnianej w województwie małopolskim.

Parafia Wniebowstąpienia Pańskiego w Gładyszowie – parafia greckokatolicka w Gładyszowie, w dekanacie krakowsko-krynickim archieparchii przemysko-warszawskiej. Założona w 1985.

Cerkiew pod wezwaniem Narodzenia św. Jana Chrzciciela – prawosławna cerkiew (w rozpoczętej w 2021 budowie), znajdująca się w Gładyszowie. Należy do dekanatu Gorlice diecezji przemysko-gorlickiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.

Cmentarz wojenny nr 55 – Gładyszów – cmentarz z I wojny światowej znajdujący się we wsi Gładyszów w powiecie gorlickim, w gminie Uście Gorlickie, zaprojektowany przez Dušana Jurkoviča. Jeden z ponad 400 zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych zbudowanych przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie. Należy do I Okręgu Cmentarnego Nowy Żmigród.

Muzeum Łemkowska Zagroda „Dziubyniłka” – niewielki skansen we wsi Gładyszów (Beskid Niski) stanowiący rekonstrukcję tradycyjnej zabudowy łemkowskiej, zaliczany do tzw. „muzeów domowych”; stworzony przez Jana i Danutę Dziubynów.

Cmentarz wojenny nr 56 – Smerekowiec – cmentarz z I wojny światowej, zaprojektowany przez Dušana Jurkoviča znajdujący się we wsi Smerekowiec w powiecie gorlickim, w gminie Uście Gorlickie. Jeden z ponad 400 zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych zbudowanych przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie. Cmentarz położony jest przy drodze Bieniówka – Smerekowiec, przed dojazdem do Smerekowca, usytuowany jest z prawej strony drogi. Cmentarz sąsiaduje z cmentarzem parafialnym. Zajmuje powierzchnię około 177 m². Otoczony jest kamiennym murem, ma kształt owalu wychodzącego na niewielką dolinkę. Po remoncie dokonanym w 2004 roku krzyże na grobach mają kształt podobny do oryginalnych. Na większości z nich znajdują się emaliowane tabliczki z nazwiskami pochowanych i ich przynależności do jednostek. Na cmentarzu jest pochowanych 23 żołnierzy w trzech grobach zbiorowych oraz 11 pojedynczych, poległych w okresie styczeń-kwiecień 1915 roku: 1 Rosjanin, 22 Austriaków m.in. z 1 LIR, 10 LIR, 24 LIR, 25 LIR, 53 IR, 55 IR, 59 IR, 4 Pułku Haubic Polowych Austro-Węgier, 3 Pułku Huzarów Honwedu Austro-Węgier. Na cokole krzyża centralnego umieszczona została inskrypcja w języku niemieckim:

Cerkiew św. Michała Archanioła w Smerekowcu − dawna cerkiew greckokatolicka pw. św. Michała Archanioła znajdująca się Smerekowcu z 1818.