Gorlice (gromada)

Gorlice (rusiń. Ґорлиці, trb. Gorłyci) – miasto w województwie małopolskim, siedziba gminy miejskiej i gminy wiejskiej Gorlice oraz powiatu gorlickiego. Miasto położone jest na północnej granicy Beskidu Niskiego, zostało założone w połowie XIV wieku, liczy ok. 25 tys. mieszkańców.

Gmina Gorlice (do 1954 gmina Glinik Mariampolski) – gmina wiejska w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim. Siedziba gminy to Gorlice. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie nowosądeckim.

Bitwa pod Gorlicami – bitwa podczas I wojny światowej. Walki pozycyjne pod Gorlicami trwały prawie pół roku, ale decydujące starcie rozpoczął niespodziewany atak wojsk niemieckich i austro-węgierskich 2 maja 1915. W dniach 2–5 maja 1915 pod Gorlicami został przerwany front rosyjski. W najnowszych opracowaniach popularyzatorskich bitwa ta jest określana także jako „małe Verdun”. Bitwa pod Verdun odbyła się później od bitwy pod Gorlicami i zakończyła się właściwie klęską Państw Centralnych, zaś bitwa pod Gorlicami zwycięstwem armii niemieckiej i austro-węgierskiej. Można uznać, że operacja gorlicka stanowiła wręcz zaprzeczenie koncepcji, która doprowadziła do niemiecko-francuskich zmagań pod Verdun, ponieważ – odmiennie od walk na froncie zachodnim w 1916 – zmierzała nie do wyczerpania zasobów ludzkich i materiałowych przeciwnika, a do rozstrzygnięcia kampanii w drodze głębokiego przełamania frontu. Bitwa gorlicka stanowi również jeden z nielicznych podczas tej wojny przykładów ofensywy, która doprowadziła do przełamania ustabilizowanej linii frontu i jednocześnie do wytworzenia zupełnie nowej sytuacji strategicznej, przenosząc w krótkim czasie działania wojenne na odległość kilkuset kilometrów. Podobny sukces udało się powtórzyć po ponad dwóch latach również siłom niemiecko-austriackim podczas bitwy pod Caporetto. Zadatki na równie skuteczne w skali strategicznej przełamanie miała również ofensywa Brusiłowa, jednakże w jej wypadku, dzięki ściągnięciu przez państwa centralne sił z innych frontów, sytuacja została opanowana i nie sposób traktować jej jako punktu zwrotnego w wojnie.

Muzeum Regionalne PTTK im. Ignacego Łukasiewicza w Gorlicach – muzeum położone w Gorlicach. Placówka jest prowadzona przez gorlicki Oddział PTTK, a jej patronem jest Ignacy Łukasiewicz. Zaczątek muzealnym zbiorom gorlickiego muzeum dały dwie wystawy, na których prezentowane były pamiątki z bitwy pod Gorlicami, stoczonej w 1915 roku. Pierwszą z nich urządził Komitet Urządzenia Wystawy Pamiątek Wojennych w 1919 roku, drugą zaś - Towarzystwo Upiększania Miasta Gorlic i Okolicy w 1935 roku. Natomiast do organizacji muzeum z prawdziwego zdarzenia przystąpiono po II wojnie światowej. W latach 1955–1957 przeprowadzono remont pochodzącej z końca XVIII wieku kamienicy przy ul. Wąskiej, w którym placówka mieści do dziś dnia. Ostatecznie, dzięki zaangażowaniu Komisji Opieki nad Zabytkami Zarządu Głównego PTTK, w dniu 22 lipca 1957 roku muzeum zostało otwarte. W latach 1976–1993 powierzchnia wystawiennicza placówki była sukcesywnie powiększana. Ekspozycja muzeum zajmuje 13 pomieszczeń, z czego jedno służy wystawom czasowym. Wśród zbiorów znajdują się: zbiory związane z historią miasta oraz otwarta w 1995 roku ekspozycja dotycząca bitwy pod Gorlicami podczas I wojny światowej; zbiory związane z historią wydobycia na tych terenach ropy naftowej oraz pobytem w Gorlicach Ignacego Łukasiewicza; w ramach wystawy odtworzono oryginalny alembik aptekarski z początku XIX wieku, służący do destylacji ropy; zbiory etnograficzne, związane z kulturą Łemków i Pogórzan (stroje ludowe, przedmioty codziennego użytku, rzemiosło artystyczne); zbiory sztuki, na które składają się: malarstwo, grafika i rzeźba (prace m.in. Apolinarego Kotowicza, Seweryna Bieszczada, Aleksandra Augustynowicza, Alfreda Schouppé, Tadeusza Rybkowskiego, Aleksandra Dętkosia, Włodzimierza Kunza oraz Konstantego Laszczki); ekspozycja biograficzna, poświęcona Bohdanowi Ihorowi Antonyczowi - ukraińskiemu poecie i prozaikowi. Muzeum jest obiektem całorocznym.

Galeria Sztuki „Dwór Karwacjanów” w Gorlicach – oddział Muzeum Dwory Karwacjanów i Gładyszów w Gorlicach, w latach 1983-1999 Galeria Sztuki w Gorlicach - oddział Nowosądeckiego Biura Wystaw Artystycznych. W połowie XVI wieku, po śmierci ostatniego z rodu Karwacjanów Gorlice odziedziczyli Straszowie. W czasie wojny w 1915 zbombardowany dwór spłonął, do 1928 jego mury rozbierano na potrzeby odbudowy okolicznych domów. W 1938 zaczęto zabezpieczać pozostałości dworu, który częściowo odbudowano dopiero w latach 70. XX w. Całkowita odbudowa, na podstawie archiwalnych fotografii, miała miejsce w latach 1982–1992, według projektu architekta Krzysztofa Filara.

Parafia św. Jadwigi Królowej w Gorlicach – parafia rzymskokatolicka znajdująca się w diecezji rzeszowskiej, dekanacie gorlickim. Erygowana w 1997. Mieści się przy ulicy Ariańskiej.

Bazylika Narodzenia Najświętszej Marii Panny i Sanktuarium Pana Jezusa w Więzieniu w Gorlicach − katolicki obiekt sakralny, świątynia powstała w latach 1885–1892 w stylu neorenesansowym.

Parafia Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Gorlicach − parafia rzymskokatolicka w diecezji rzeszowskiej w dekanacie gorlickim.

Ławeczka Ignacego Łukasiewicza w Gorlicach – ławka pomnikowa zlokalizowana na Rynku w Gorlicach, z rzeźbą związanego z miastem Ignacego Łukasiewicza. Pomnik jest dziełem artysty rzeźbiarza Zdzisława Tohla. Został odsłonięty 7 kwietnia 2013 podczas Pikniku Cyfryzacyjnego. Przedstawia odlaną w brązie postać Ignacego Łukasiewicza - twórcy przemysłu naftowego, wynalazcy lampy naftowej. W latach 1853–1858 mieszkał i pracował w Gorlicach, prowadził aptekę (w budynku obecnego ratusza). Skonstruował pierwszą na świecie uliczną lampę naftową, która stała u zbiegu ul. Kościuszki i ul. Węgierskiej.

Ratusz w Gorlicach – najstarsza część ratusza miejskiego w Gorlicach mieszcząca się przy Rynku pochodzi z lat 1780–1790. W latach 1948–1950 ratusz został rozbudowany. W XIX wieku w ratuszu mieściła się apteka, którą prowadził Ignacy Łukasiewicz – wynalazca lampy naftowej. Ratusz posiada wieżę zegarową. W budynku mieści się Urząd Miejski.

Gorlickie Centrum Kultury – samorządowa instytucja kultury, posiadająca osobowość prawną i samodzielnie prowadząca gospodarkę finansową. Siedziba Domu Kultury mieści się w Gorlicach w budynku przy ulicy Michalusa 4. Gorlickie Centrum Kultury jest samorządową instytucją kultury powstałą w 1982 roku. Jest organizatorem festiwali, przeglądów, koncertów i warsztatów artystycznych o randze krajowej i międzynarodowej, m.in. Międzynarodowych Prezentacji Muzycznych Ambient. Podejmowane przez GCK działania od wielu lat współtworzą mapę wydarzeń artystycznych miasta i regionu, dążąc do zaspokojenia potrzeb kulturalnych mieszkańców. W strukturze organizacyjnej GCK funkcjonują również Dom Polsko-Słowacki im. Dušana Jurkoviča w Gorlicach, który promuje dziedzictwo kulturowe pogranicza polsko-słowackiego, oraz sześć świetlic osiedlowych usytuowanych na terenie miasta. Instruktorzy Gorlickiego Centrum Kultury prowadzą ponadto zajęcia muzyczne, teatralne, plastyczne i rytmiczno-taneczne w gorlickich szkołach i przedszkolach.

Pawilon Historii Miasta Gorlice – to wielofunkcyjny obiekt, który od 1 lutego 2013 roku działa na gorlickim Rynku. Powstanie Pawilonu to efekt realizacji projektu rewitalizacji Starówki Gorlic w latach 2010-2013. Pawilon Historii Miasta stanowi niezbędne zaplecze dla wydarzeń kulturalnych, sportowych i rozrywkowych odbywających się na gorlickim Rynku. Pawilon spełnia funkcję kulturalno-edukacyjną oraz informacyjną. Z Pawilonu mogą korzystać zarówno turyści odwiedzający Gorlice i region, jak i jego mieszkańcy. Udostępniane są tu materiały promocyjne o mieście i regionie, a także informacje niezbędne dla turysty do właściwego zaplanowania wypoczynku na terenie Gorlic i okolic: informacje o atrakcjach turystycznych planowanych wydarzeniach kulturalnych i rozrywkowych bazie noclegowej i gastronomicznej komunikacji, bankowości, pomocy lekarskiej itp.