Sękowa (gmina)

Cmentarz wojenny nr 79 – Sękowa – cmentarz z I wojny światowej, zaprojektowany przez Hansa Mayra, położony na terenie wsi Sękowa w gminie Sękowa w powiecie gorlickim w województwie małopolskim. Jeden z ponad 400 zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych zbudowanych przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie. Należy do Okręgu III Gorlice.

Cmentarz wojenny nr 80 – Sękowa – cmentarz z I wojny światowej znajdujący się we wschodniej części wsi Sękowa w powiecie gorlickim, w gminie Sękowa, zaprojektowany przez Hansa Mayra. Jeden z ponad 400 zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych zbudowanych przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie. Należy do III Okręgu Cmentarnego Gorlice.

Sękowa – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w gminie Sękowa, nad rzeką Sękówką, dopływem Ropy. Miejscowość jest siedzibą tejże gminy i parafii św. Józefa Oblubieńca NMP, należącej do dekanatu Gorlice, diecezji rzeszowskiej.

Sękowa – dawna gromada, czyli najmniejsza jednostka podziału terytorialnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1954–1972. Gromady, z gromadzkimi radami narodowymi (GRN) jako organami władzy najniższego stopnia na wsi, funkcjonowały od reformy reorganizującej administrację wiejską przeprowadzonej jesienią 1954 do momentu ich zniesienia z dniem 1 stycznia 1973, tym samym wypierając organizację gminną w latach 1954–1972. Gromadę Sękowa z siedzibą GRN w Sękowej utworzono – jako jedną z 8759 gromad na obszarze Polski – w powiecie gorlickim w woj. rzeszowskim na mocy uchwały nr 20/54 WRN w Rzeszowie z dnia 5 października 1954. W skład jednostki weszły obszary dotychczasowych gromad Męcina Mała, Męcina Wielka i Sękowa ze zniesionej gminy Sękowa w tymże powiecie. Dla gromady ustalono 17 członków gromadzkiej rady narodowej. 1 stycznia 1960 do gromady Sękowa włączono obszary zniesionych gromad Ropica Górna i Siary w tymże powiecie. 31 grudnia 1961 z gromady Sękowa wyłączono część wsi Siary o pow. 116 ha, włączając ją do miasta Gorlice w tymże powiecie. Gromada przetrwała do końca 1972 roku, czyli do kolejnej reformy gminnej. 1 stycznia 1973 w powiecie gorlickim reaktywowano gminę Sękowa (od 1999 gmina należy nadal do powiatu gorlickiego, lecz w woj. małopolskim).

Cmentarz wojenny nr 78 – Ropica Ruska – cmentarz z I wojny światowej, zaprojektowany przez Hansa Mayra, położony na terenie wsi Ropica Górna dawniej Ropica Ruska w gminie Sękowa w powiecie gorlickim w województwie małopolskim. Jeden z ponad 400 zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych zbudowanych przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie. Należy do Okręgu III Gorlice.

Cmentarz wojenny nr 70 – Rychwałd – cmentarz z I wojny światowej, znajdujący się we wsi Owczary w powiecie gorlickim, w gminie Sękowa, zaprojektowany przez Hansa Mayra. Jeden z ponad 400 zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych zbudowanych przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie.

Kościół Świętego Józefa – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Gorlice diecezji rzeszowskiej). Obecna świątynia została wzniesiona w stylu neogotyckim w 1885 roku. 12 października 1886 roku została konsekrowana przez biskupa przemyskiego Łukasza Soleckiego. Kościół był budowany przez ówczesnego proboszcza księdza Jana Kielara, a ufundowany został przez Józefę Szymonowiczową, pochowaną pod głównym ołtarzem świątyni. Świątynia została uszkodzona w czasie ofensywy gorlickiej w trakcie I wojny światowej. Polichromia została wykonana w 1956 roku.

Parafia św. Józefa w Sękowej − parafia rzymskokatolicka znajdująca się w diecezji rzeszowskiej w dekanacie Gorlice. Wieś i parafia została założona na prawie wołoskim przez króla Kazimierza Wielkiego w 1363 roku. Do dziś zachował się zabytkowy drewniany kościół św. Apostołów Filipa i Jakuba zbudowany około 1522. Obecny kościół parafialny św. Józefa Oblubieńca NMP został zbudowany w stylu neogotyckim w 1885 r., konsekrowany 12. października 1886 r. przez biskupa przemyskiego Łukasza Soleckiego. Kościół znacznie ucierpiał w czasie I wojny światowej. Terytorium parafii obejmuje Sękową, Owczary, Siary oraz część Gorlic. Parafia ma dwa kościoły filialne: św. Apostołów Filipa i Jakuba (drewniany, dawny kościół parafialny) w Sękowej oraz Opieki Matki Bożej w Owczarach, współużytkowany z parafią greckokatolicką.

Parafia Opieki Matki Boskiej w Owczarach – parafia greckokatolicka w Owczarach, w dekanacie krakowsko-krynickim archieparchii przemysko-warszawskiej. Założona w 1998.

Cerkiew Opieki Matki Bożej w Owczarach – parafialna cerkiew greckokatolicka, zbudowana w 1653, znajdująca się w Owczarach. Obecnie pełni funkcję greckokatolickiej cerkwi parafialnej oraz kościoła filialnego parafii rzymskokatolickiej w Sękowej To jedna z najstarszych cerkwi łemkowskich. W 2013 została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO wraz z innymi drewnianymi cerkwiami w Polsce i na Ukrainie. Cerkiew znajduje się na szlaku architektury drewnianej województwa małopolskiego.

Kościół św. Filipa i św. Jakuba – drewniany kościół filialny w Sękowej pod wezwaniem św. Filipa i św. Jakuba w stylu gotyckim sakralnego budownictwa drewnianego, znajdujący się wraz z innymi drewnianymi kościołami południowej Małopolski na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Ze względu na swoją historię oraz specyficzny wygląd często nazywany Perłą Beskidu Niskiego. Wzniesiony na początku XVI wieku (ok. 1520 r., najpóźniej w 1522), należy do najpiękniejszych polskich zabytków drewnianych, do 1914 roku uważany był za najpiękniejszy drewniany kościół w Małopolsce. Jednonawowy z trójbocznie zamkniętym prezbiterium, konstrukcji zrębowej, na fundamencie z kamienia łamanego. Ściany z ręcznie ciosanych, modrzewiowych bali pokryte są w całości gontem. Węższe prezbiterium i szerszą nawę nakrywa wspólny stromy dach jednokalenicowy o więźbie storczykowej. W XVII w. dostawiono wieżę o konstrukcji słupowo – ramowej z pozorną, oszalowaną izbicą nakrytą kopulastym hełmem, otwarta w przyziemiu i rozłożyste soboty – otwarte wsparte na słupach nadające świątyni zindywidualizowany charakter oraz wieloboczna wieżyczka na sygnaturkę, z latarnią, nakryta ostrosłupowym, blaszanym hełmem. Całość pokryto wyniosłym dachem o miękkich płaszczyznach. W 1819 przebudowano zakrystię i chór muzyczny, przed 1888 pokryty polichromią o motywach neogotyckich. Wnętrze nakrywają stropy płaskie w nawie z zakrzywieniami, otwór w ścianie tęczowej prostokątny, a w nim profilowana belką tęczowa z drewnianym krucyfiksem z XVI w. Nawę od południa i prezbiterium południa i północy doświetlają zdwojone okna. Posiada trzy wejścia: do nawy od zachodu i południa oraz z zakrystii. Portal od strony zachodniej jest zwieńczony łukiem trójlistnym w ośli grzbiet. Wyposażenie wnętrza dość ubogie, ponieważ kościół został poważnie zdewastowany podczas działań wojennych na przełomie 1914/1915 roku, w trakcie zaciętych walk bitwy pod Gorlicami (drewniany materiał posłużył na budowę okopów i na opał). Po zakończeniu działań wojennych kościół został poddany rekonstrukcji już w 1918 roku, a następnie w II połowie XX w. We wnętrzu na uwagę zasługują: późnorenesansowy, polichromowany ołtarz główny z XVII w., kamienna, późnogotycka chrzcielnica o kształcie kielichowym z 1522 r., niewielkie fragmenty polichromii z XIX w., trzy portale późnogotyckie, ludowo-barokowe obrazy Drogi Krzyżowej z XVII w., dwa feretrony z XVIII w., ołtarze boczne wzorowane na renesansowych (współczesne, II połowa XX w.) Obiekt wyróżniony w medalem Europa Nostra w 1994 roku za wzorcowo prowadzone prace konserwatorskie oraz nagrodą im. Brata Alberta i nagrodą Ministra Kultury i Sztuki PRL. Kościół został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 2003. Znajduje się na szlaku architektury drewnianej województwa małopolskiego. Uzasadnieniem wpisu na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO były wyjątkowe walory estetyczne, architektoniczne i krajobrazowe. Kościół niezwykle popularny wśród malarzy XIX w. i I poł. XX w. (bogata ikonografia, malowali go m.in. Stanisław Wyspiański, Józef Mehoffer, Teodor Axentowicz, Włodzimierz Tetmajer, Jan Sas Zubrzycki i Kazimierz Skórewicz). 5 marca 1974 roku Poczta Polska wydała znaczek przedstawiający kościół w Sękowej o nominale 1,50 zł, w ramach serii o polskim budownictwie ludowym. Autorem całości był Franciszek Winiarski.

Drewniane kościoły południowej Małopolski – grupa cennych historycznie i ciekawych architektonicznie drewnianych kościołów, najczęściej konstrukcji zrębowej, z których najstarsze pochodzą z XIV wieku (za najstarszy uważa się kościół w Haczowie z 1388 roku). Zachowały się w dobrym stanie do czasów współczesnych i stanowią drugie najstarsze tego rodzaju skupisko drewnianych świątyń w Europie, zaraz po norweskich kościołach klepkowych tzw. stavkirke. W województwach podkarpackim i małopolskim występuje duże zagęszczenie drewnianych kościołów. Prezentują style architektoniczne począwszy od gotyckiego, przez renesansowy, barokowy po nowsze style. Są cennymi zabytkami w skali Polski, Europy i świata. Znaczna większość z nich znajduje się na turystycznym szlaku architektury drewnianej.